بسپارش یا پلیمریزاسیون چیست ؟

بسپارش یا پلیمریزاسیون یک واکنش شیمیایی است که در آن مولکولهای کوچک و ساده که اصطلاحا تکپار (به انگلیسی: monomer)[۱] نامیده می*شوند، با یکدیگر پیوند برقرار کرده و مولکولی بزرگ با وزن مولکولی چندین برابر مولکول اولیه به وجود می*آورند.

محتویات




  • ۱ دسته بندی انواع بسپارش
    • ۱.۱ دسته بندی بر اساس مکانیسم واکنش
      • ۱.۱.۱ بسپارش رادیکالی
      • ۱.۱.۲ بسپارش آنیونی
      • ۱.۱.۳ بسپارش کاتیونی


    • ۱.۲ دسته بندی بر اساس امکان تشکیل مولکول دیگری غیر از بسپار
      • ۱.۲.۱ بسپارش تراکمی (به انگلیسی: Condensation polymerization) [۲]
      • ۱.۲.۲ بسپارش افزایشی (به انگلیسی: Addition polymerization) [۴]


    • ۱.۳ مرحله ای-زنجیره ای
    • ۱.۴ دسته بندی بر اساس محیط انجام واکنش
      • ۱.۴.۱ بسپارش توده*ای (به انگلیسی: Bulk polymerization) [۵]
      • ۱.۴.۲ بسپارش امولسیونی (به انگلیسی: Emulsion polymerization)
      • ۱.۴.۳ بسپارش محلولی (به انگلیسی: [۶]Solution polymerization)



  • ۲ جستارهای وابسته
    • ۲.۱ برای مطالعهٔ بیشتر


  • ۳ پانویس
  • ۴ منابع

دسته بندی انواع بسپارش

روشهای انجام بسپارش را می توان به صورتهای مختلفی دسته بندی کرد:
دسته بندی بر اساس مکانیسم واکنش

بسپارش رادیکالی

بسپارش آنیونی

بسپارش کاتیونی



دسته بندی بر اساس امکان تشکیل مولکول دیگری غیر از بسپار

واکنش بسپارش با توجه به امکان تشکیل مولکول دیگری غیر از بسپار به دو دسته تقسیم می*شود:
بسپارش تراکمی (به انگلیسی: Condensation polymerization ) [۲]

در بسپارش تراکمی، متصل شدن تکپارها به یکدیگر با حذف اتمها یا گروههای اتمی همراه است (نظیر آب و ...) [۳] . بسپارهای زیر بوسیله واکنش بسپارش تراکمی تولید می*شوند:
پلی آمید(نایلونها), پلی استرها و بعضی پلی یورتانها است .
بسپارش افزایشی (به انگلیسی: Addition polymerization ) [۴]

در بسپارش افزایشی تکپارها بدون از دست دادن مولکول، به یکدیگر متصل می*شوند. بنابراین بسپار تولید شده با این واکنش دارای واحدهای تکرار شونده*ای همانند تکپار اولیه هستند.[۳] بسپارهای زیر بوسیله فرایند بسپارش افزایشی تولید می*شوند:
پلی اتیلن (PE), پلی پروپیلن (PP), پلی استایرن (PS), پلی وینیل استات (PVAS) و پلی تترافلوئورواتیلن یا تفلون (PETFE) و بیشتر گرمانرم*ها و برخی گرماسخت*ها.


مرحله ای-زنجیره ای

در سال ۱۹۵۲ فلوری طبقه بندی فوق را اصلاح و واکنشهای بسپارش را به دو گروه، واکنشهای بسپارش مرحله*ای (Step reaction) و زنجیره*ای (Chain reaction) تقسیم بندی کرد. این تقسیم بندی بر اساس مکانیسم بسپارش است. طبقه بندی مذکور بر اساس این نظریه بود که در بسپارش*های مرحله*ای کلیهٔ تکپارها از ابتدا تبدیل به دوپار (دو تکپار به هم چسبیده) و سپس سه*پار (سه تکپار به هم چسبیده) و چهارپار و الی آخر می*شوند ولی در بسپارش زنجیره*ای تنها تکپارهایی قابلیت تبدیل شدن به دوپار (دیمر) را دارند که بتوانند در ابتدای امر (رادیکاله یا یونیده) شوند . در مرحلهٔ بعدی نیز همین دوپارها هستند که به تکپارهای دیگر حمله می*کنند و طول زنجیر خود را می افزایند و سریعا به زنجیر بلندی تبدیل می*شوند.


دسته بندی بر اساس محیط انجام واکنش

واکنشهای بسپارش بر اساس محیط انجام واکنش به سه دسته تقسیم می*شوند.
بسپارش توده*ای (به انگلیسی: Bulk polymerization ) [۵]

بسپارش امولسیونی (به انگلیسی: Emulsion polymerization )

بسپارش محلولی (به انگلیسی: [۶]Solution polymerization )

ویکی پدیا فارسی