از ویکی*پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مرد سوم
ThirdManUSPoster.jpg
کارگردان کارول رید
نویسنده گراهام گرین
بازیگران جوزف کاتن
آلیدا والی
اورسن ولز
موسیقی آنتون کاراس
فیلم*برداری رابرت کراسکر
تاریخ*های انتشار
۲ سپتامبر ۱۹۴۹
مدت زمان
۱۰۴ دقیقه
زبان انگلیسی
مرد سوم (به انگلیسی: The Third Man) فیلمی به کارگردانی کارول رید ساخته شده در سال ۱۹۴۹ است. جوزف کاتن، آلیدا والی و اورسن ولز بازیگران اصلی فیلم هستند. فیلم*نامه فیلم توسط گراهام گرین نویسنده انگلیسی تهیه شده*است. فیلم به فارسی نیز دوبله شده*است.
گراهام گرین بعد از آنکه فیلمنامه را نوشت به صرافت نوشتن رمانی براساس این فیلمنامه افتاد و کمی بعد رمان مرد سوم را هم منتشر کرد. این رمان را محسن آزرم به فارسی ترجمه کرده و زمستان ۱۳۹۰ توسط نشر چشمه منتشر شده*است.
جوایز

کن ۱۹۴۹: برنده نخل طلا
بفتا ۱۹۵۰: برنده بهترین فیلم انگلیسی
اسکار ۱۹۵۰: برنده بهترین فیلمبرداری سیاه و سفید و نامزد بهترین کارگردانی، بهترین تدوین

در سال ۱۹۹۹، انستیتوی فیلم انگلستان، فیلم مرد سوم را به عنوان بهترین فیلم انگلیسی قرن بیستم انتخاب کرد.
خلاصه داستان

خطر لوث*شدن: آنچه در زیر می*آید ممکن است قضیه یا پایان ماجرا را لو دهد!

کمی پس از پایان جنگ جهانی دوم، هالی مارتینز (جوزف کاتن) که نویسنده رمان*های عامه پسند وسترن در آمریکاست برای دیدار دوست دوران کودکی اش هری لایم(اورسن ولز) به وین می*آید اما متوجه می*شود همان روز هری طی یک تصادف رانندگی کشته شده است؛ در مراسم خاکسپاری لایم، مارتینز با دو افسر انگلیسی به نام*های گروهبان پین و سرگرد کالووی که پیگیر پرونده فعالیت*های مشکوک لایم هستند ملاقات می*کند. پین از علاقه*مندان داستان*های مارتینز است.

بعد از ملاقات با آنا (آلیدا والی)- دوست دختر لایم- و برخی دوستان دیگر لایم، مارتینز به این حادثه رانندگی مشکوک می*شود. سرایدار خانه لایم به مارتینز می*گوید، او بلافاصله پس از تصادف در گذشت و بر خلاف گزارش دوستان لایم، سه نفر و نه دو نفر جنازه او را با خود بردند. سرایدار کمی بعد از دادن این اطلاعات به قتل می*رسد.

سرگرد کالووی به مارتینز می*گوید که هری لایم در بازار سیاه دارو دست داشته*است و باند او پنیسیلین را از بیمارستان*های ارتش به بیرون قاچاق می*کردند، آن را رقیق می*نمودند و دوباره در بازار سیاه آب می*کردند.

مارتینز که می*خواهد وین را ترک کند به ملاقات آنا می*رود و متوجه می*شود که او به دلیل داشتن گذرنامه جعلی قرار است به قسمت تحت کنترل شوروی منتقل شود. هنگام خروج از آپارتمان آنا، مارتینز سایه*ای را در درگاه می*بیند که وقتی برای لحظه*ای نور روی آن می*افتد معلوم می*شود هری لایم است. لایم از دست مارتینز فرار می*کند. مارتینز ماجرا را برای افسران انگلیسی بازگو می*کند و آن*ها برای نبش تابوت لایم به گورستان می*روند و متوجه می*شوند فرد تدفین شده کارمند بیمارستان است که برای لایم پنیسیلین قاچاق می*کرده*است.

روز بعد مارتینز و لایم در چرخ و فلک بزرگ وین ملاقات می*کنند. کمی بعد، افسران انگلیسی از مارتینز می*خواهند که به آن*ها در دستگیری لایم کمک کند. در عوض مارتینز هم از آن*ها می*خواهد مانع از انتقال آنا به قسمت تحت کنترل شوروی بشوند. آنا اما حاضر نمی*شود این لطف را قبول کند در نتیجه مارتینز تصمیم می*گیرد به پلیس در یافتن لایم یاری نرساند و وین را به مقصد آمریکا ترک کند. در مسیر فرودگاه، اما سرگرد کالووی او را به دیدن کودکان دچار مننژیت دریکی از بیمارستان*های وین می*برند که به دلیل استفاده از پنیسیلین*های رقیق شده در حال مرگند. مارتینز تصمیمش را تغییر می*دهد و می*پذیرد که با پلیس برای دستگیری لایم همکاری کند.

مارتینز قرار ملاقاتی با لایم می*گذارد. اما لایم قبل از آن که پلیس او را دستگیر کند فرار می*کند و و وارد سیستم فاضلاب وین می*شود. تعقیب گریز پلیس و لایم به کشته شدن گروهبان پین و زخمی شدن لایم می*انجامد. نهایتاً، مارتینز، با هفت تیر گروهبان پین، لایم را می*کشد.

در صحنه آخر، مارتینز برای دومین بار در مراسم خاکسپاری جنازه لایم شرکت می*کند و بعد از پایان مراسم منتظر آنا می*ماند تا با او حرف بزند. اما آنا بدون توجه به او از کنارش رد می*شود.
پایان خطر لوث*شدن
سخنرانی "ساعت کوکوکننده سوئیسی

در یکی از مشهورترین صحنه*های فیلم لایم و مارتینز در چرخ و فلک بزرگ شهر وین درباره انسانیت و انسان*ها صحبت می*کنند. وقتی از چرخ و فلک خارج می*شوند، لایم به مارتینز می*گوید:

"می دونی که اون رفیقمون چی میگه - تو ایتالیا، سی سالی که تحت انقیاد خاندان بورژیا بودند جنگ، وحشت، قتل و خونریزی داشتند، اما مایکل آنجلو، لئوناردو داوینچی و رنسانس رو به وجود آوردند. در عوض تو سوئیس، عشق برادرانه دارند، پانصد سال دموکراسی و صلح دارند - و چی تحویل دادند؟ ساعتی که کوکو می*کند."

این دیالوگ به سخنرانی ساعت کوکوکننده سوئیسی مشهور شده*است. از قرار، بعد از اکران فیلم، بعضی سوئیسی*ها به اورسون ولز یادآور شده*اند که این نوع ساعت در واقع اختراع آلمانی هاست و در سوئیس اختراع نشده*است.

سونات