سابقه تاریخی بله برون


در فرهنگ ها و قومیت های مختلف ایران، مراسم بله بران نامهای متفاوتی دارد: در تهران به این مراسم بله بری یا بله برون یا خرج بُری می*گویند....







مجلس بله بران بیشتر هنگام شب و با حضور بزرگان و ریش سفیدان دو خانواده دختر و پسر و در خانه پدر دختر برگزار می*شود. هدف از این مجلس، تعیین شرایط مادی و معنوی عروسی و ازدواج و پذیرفتن شروط خانواده عروس از طرف خانواده داماد است
مهربرون (مهربران) یا خرج برون (خرج بران) یکی از مراسم قدیمی* و سنتی ازدواج در ایران است. برخلاف آنچه که امروز می*بینیم، این مجلس در واقع یک مجلس مردانه است که در آن مهریه و شیربهای عروس توسط خانواده های دو طرف (عروس و داماد) تعیین می*شود.

نوع زنانه همین مجلس را بله بران می*گویند که در واقع مراسم کسب توافق خانواده ها درباره جزئیات ازدواج است. اما امروز این دو رسم با هم یکی شده اند و در آنها زن و مرد و بچه و بزرگ حضور دارند. معمولا این مراسم مهم، بعد از جلسه خواستگاری و قبل از عقدکنان برگزار می*شود.

سابقه تاریخی بله برون
مجلس بله بران بیشتر هنگام شب و با حضور بزرگان و ریش سفیدان دو خانواده دختر و پسر و در خانه پدر دختر برگزار می*شود. هدف از این مجلس، تعیین شرایط مادی و معنوی عروسی و ازدواج و پذیرفتن شروط خانواده عروس از طرف خانواده داماد است.

حالا چرا بله برون؟
بعد از آنکه مراسم خواستگاری به سرانجام رسید و دو خانواده کم و بیش اطمینان به سرانجام یافتن ازدواج پیدا کردند، خانواده داماد از خانواده عروس درخواست برگزاری جلسه «مهر بران» می*کند. در گذشته رسم بر این بود که هر موقع خانواده داماد برای روز مشخصی درخواست می*کردند، خانواده عروس مخالفت کرده و یکی دو روز دیرتر را قرار می*گذاشتند.

علت هم این بود که خانواده عروس نشان دهند عجله*ای در شوهر دادن دختر خود ندارند! در روز تعیین شده، داماد به اتفاق چند نفر از مردان معتبر خانواده*اش به خانه عروس می*رفتند.
پدر عروس هم مردان معتبر خاندانش را دعوت می*کرد. هدف از برگزاری این جلسه، توافق بر سر میزان مهریه عروس است. معمولاً نتیجه توافق دو خانواده بر برگه*ای با خط خوش نوشته می*شد و داماد زیر آن قباله را امضا می*کرد و متعهد می*شد که به آن پایبند باشد. دیگران هم با امضای قباله آن را گواهی می*کردند.

بزرگان دو فامیل درباره میزان مهریه، شیربها و در برخی از فرهنگ ها باشلق و کم و کیف پرداخت آن، اسباب سرعقد، پول حمام عروس، رخت و لباس و زیورآلات و جواهرات عروس، هزینه های عروسی و نحوه تامین آن، کم و کیف مراسم و جشن عروسی، تعداد مهمانان عروس و... تصمیم می*گیرند. بعد از توافق طرفین، تعهدات در دو نسخه مکتوب می*شود و پدر داماد و پدر عروس و بزرگان مجلس امضا می*کنند.

اسامی* مختلف بله برون
در فرهنگ ها و قومیت های مختلف ایران، مراسم بله بران نامهای متفاوتی دارد: در تهران به این مراسم بله بری یا بله برون یا خرج بُری می*گویند. مردم گیل و دیلم،صورَت هَگیری (صورت گرفتن) یا ثبت هگیری (ثبت گرفتن) می*گویند. خراسانیها به بله برون، جواب اِستَنی (جواب استاندن یا جواب گرفتن) و یا کفش پاکِنی(کفش به پاکردن) می*گویند. در شاهرود: حرف تمام کردن در کازرون: شرط کنان، در توابع دماوند: خرج بُری، در سروستان فارس بله برون در قم گلاب گیرون یامهربرون، در شیراز مهر برون یا بله برون، در ایل ممسنی باشلُق برون یا کدخدا کِشون و در روستاهای گرگان، قندشکنی می*گویند.

آداب و رسوم بله برون
در بیشتر فرهنگهای ایران زمین، رسم است در مراسم بله برون، که خانواده داماد هدایایی را برای عروس می*برند و او را نامزد یا نشان پسرشان می*کنند و به میمنت و مبارکی این پیوند، قند می*شکنند. در خراسان یک حلقه انگشتر و در روستاهای خراسان یک جفت کفش و گاهی یک دست لباس اضافه بر انگشتر و کفش به همراه مقداری نقل و نبات و قند و چای و حنا و چند سکه نقره نیز به خانه عروس می*برند.

پذیرایی در بله برون
پذیرایی در مجلس بله برون معمولا ابتدا با چای و شربت و میوه شروع می*شود و بعد از انجام توافقات شیرینی توزیع می*شود. به همین علت گاه به این مراسمشیرینی خوران نیز می*گویند. در برخی از فرهنگ ها و خصوصا در فرهنگ هایی که خرج بله برون را خانواده داماد می*داده، شب بعد از مجلس بله برون، داماد و بستگانش را به شام دعوت می*کنند. برخی هم همان شب بله برون، از کلیه مهمانان در منزل پدر عروس با شام پذیرایی می*کنند