کاهش سرمایه در شرکت های سهامی دارای تشریفاتی مختلف می باشد وعلل کاهش ممکن است به علت در شرف ورشکستگی ویا انحلال شرکت و هم چنین کاهش سرمایه ونقدینگی شرکت وپیشنهاد هیات مدیره به مجمع عمومی فوق العاده وگزارش بازرس دراین خصوص ویا پیچیدگی در اجرای موضوع فعالیت شرکت و همچنین درخواست سهامداران عمده جهت خروج سرمایه خود از شرکت باشد.• کاهش سرمایه در شرکت های سهامی به طور کلی به سه دسته تقسیم می شود:1_کاهش اجباری سرمایه2_کاهش اختیاری سرمایه3_کاهش قهری به موجب عدم پرداخت سرمایه تعهدی_درادامه به تشریح جامع هر یک از این موارد می پردازیم.• کاهش اجباری سرمایه :کاهش اجباری سرمایه زمانی محقق می گردد که بیش از نصف سرمایه از بین می رود. در این صورت مجمع عمومی فوق العاده نسبت به انحلال ویا کاهش سرمایه تصمیم گیری می نماید؛ در صورتی که مجمع عمومی فوق العاده به کاهش سرمایه تصمیم گیری نماید، سرمایه شرکت به بیش از نصف کاهش ومراتب در اجرای ماده 106 و141 لایحه اصلاحی قانون تجارت می بایستی در مرجع ثبت شرکت ها به ثبت برسد.مطابق ماده 141 قانون مذکور ، اگر براثر زیان های وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از میان برود ،هیات مدیره مکلف است بلافاصله مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام را دعوت نماید تا موضوع انحلال یا بقاء شرکت مورد شور(بررسی) ورای واقع شود.⃰ یکی از مشکلات اساسی پیش بینی نشده در شرکت های سهامی، عدم امکان خروج سهامدار می باشد. چنانچه سهامدار شرکت بخواهد از شرکت خارج شود ،ساز وکار مناسبی در قوانین در نظر گرفته نشده است، لذا سهامدار جهت خروج از شرکت یا می بایستی سهام خود را واگذار نماید ویا درخواست انحلال شرکت را بدهد که در صورت عدم وجود مشتری برای خرید سهام ویا عدم موافقت مدیران ، عملا خروج سهامدار امکان پذیر نمی باشد. زیرا در کاهش سرمایه ،یا کاهش مبلغ اسمی صورت می پذیرد یا کاهش تعداد سهام به نسبت مساوی، لذا سهامدار ندرتاً با کاهش سرمایه می تواند از شرکت سهامی خارج گردد.• با عنایت به موارد فوق جهت کاهش اجباری سرمایه مدارک موردنیاز به مرجع ثبت شرکت ها جهت ثبت به شرح ذیل می باشد :1_ارائه لیست سهامداران پس از کاهش سرمایه در جهت شناسایی میزان سرمایه وتکمیل بانک اطلاعاتی در مرجع ثبت شرکت ها 2_ارائه لیست حاضرین در مجمع عمومی فوق العاده در جهت تشخیص نصاب (مرجع) جلسه مجمع و رعایت ماده 99 لایحه اصلاحی قانون تجارت به امضاء سهامداران3_ارائه برگ نمایندگی ، نمایندگان اشخاص حقوقی در صورتی که سهامداران شرکت اشخاص حقوقی می باشند.(جهت رعایت ماده 102 لایحه اصلاحی قانون تجارت)4_ارائه اصل صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده مبنی بر تصمیم گیری نسبت به کاهش سرمایه با رعایت حد نصاب تشکیل مجمع عمومی واکثریت موافق در مجمع وامضاء اعضای هیات رئیسه ذیل صورت جلسه.5_در صورتی که مجمع مذکور با حضور اکثریت سهامداران تشکیل شده باشد ، ارائه اصل آگهی دعوت.6_در صورتی که مجمع ذکور دو نوبتی می باشد، ارائه صورتجلسه منفی نوبت اول واصل آگهی دعوت نوبت اول ودوم الزامی می باشد. 2_کاهش اختیاری سرمایه :در برخی از موارد شرکت بنا به دلایلی نسبت به کاهش اختیاری سرمایه اقدام می نماید.کاهش اختیاری سرمایه برخلاف کاهش اجباری که (از طریق کاهش تعداد یا مبلغ اسمی سهام صورت می گیرد) صرفا از طریق کاهش بهای اسمی سهام به نسبت متساوی و رد مبلغ کاهش یافته هر سهم به صاحب آن انجام می گیرد.• جهت ثبت کاهش اختیاری سرمایه نزد مرجع ثبت شرکت ها و موسسات غیر تجاری مدارک ومستندات ذیل الزامی می باشد :– ارائه اصل صورت جلسه مجمع عمومی فوق العاده مبنی بر کاهش اختیاری سرمایه با ذکر مبلغ کاهش یافته ورعایت حد نصاب تصمیم گیری ودرج قرائت گزارش بازرس وهیات مدیره با امضاء هیات رئیسه – ارائه لیست حاضرین در مجمع عمومی مذکور در جهت تشخیص نصاب جلسه مجمع وبرگ نمایندگی اشخاص حقوقی در صورتی که سهامداران شرکت، اشخاص حقوقی می باشند. – ارائه یک نسخه روزنامه رسمی ویک نسخه روزنامه کثیر الانتشار که آگهی های مربوط به شرکت در آن درج می گردد.– ارائه لیست سهامداران پس از کاهش سرمایه به امضاء کلیه سهامداران.⃰ در صورتی که مجمع مذکور با حضور اکثریت سهامداران تشکیل شده باشد، ارائه اصل آگهی دعوت الزامی می باشد. هم چنین چنانچه مجمع مذکور دو نوبتی باشد ارائه صورت جلسه منفی نوبت اول واصل آگهی دعوت نوبت اول ودوم الزامی می باشد.3- کاهش سرمایه قهری به موجب عدم پرداخت سرمایه تعهدی :در شرکت های سهامی در زمان تاسیس شرکت معمولا 35% سرمایه توسط سهامداران پرداخت می شود ومابقی در تعهد سهامداران می باشد که به آن سرمایه تعهدی می گویند، معمولاً حداکثر ظرف مدت مقرر که نباید از 5 سال بیشتر باشد به سهامداران مهلت داده می شود نسبت به پرداخت سرمایه تهدی خود اقدام نمایند؛ که در شرکت های تجارتی برخی از سهامداران به تعهد خود مبنی بر پرداخت سرمایه تعهدی خود اقدام نمی نمایند.در این صورت هیئت مدیره شرکت موظف است نسبت به دریافت آن اقدام نماید که پس از تشریفات قانونی وعدم پرداخت توسط سهامدار عملا دو را ه حل برای اعضای هیات مدیره امکان پذیر می باشد. روش نخست کاهش سرمایه شرکت و روش دوم فروش سهام پرداخت نشده ومزایده آن.• لذا یکی از انواع کاهش سرمایه در شرکت های سهامی به علت عدم پرداخت سرمایه تعهدی می توان در نظر گرفت که روش اجرایی آن به شرح ذیل می باشد :در هر موقع که شرکت بخواهد تمام یا قسمتی از مبلغ پرداخت نشده سهام را مطالبه کند، باید مراتب را از طریق نشر آگهی کثیر الانتشاری که آگهی های مربوط به شرکت در آن منتشر می شود به صاحبان فعلی سهام اطلاع دهد. مبلغ پرداخت نشده سهام هر شرکت سهامی باید ظرف مدت مقرر در اساسنامه مطالبه شود؛ در غیر این صورت هیأت مدیره شرکت باید مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام را به منظور تقلیل سرمایه شرکت تا میزان مبلغ پرداخت شده سرمایه دعوت کند وتشکیل دهد وگرنه هر ذینفع حق خواهد داشت که برای تقلیل سرمایه ثبت شده شرکت تا میزان مبلغ پرداخت شده به دادگاه رجوع کند.مطالبه مبلغ پرداخت نشده سهام یا هر مقدار از آن باید از کلیه صاحبان سهام وبدون تبعیض به عمل آید. (ماده 33 لایحه اصلاحی قانون تجارت)لذا پس از رعایت تشریفات مذکور وعدم پرداخت سرمایه تعهدی توسط سهامداران مربوطه ، شرکت می بایستی مستندات ومدارک مذکور را جهت کاهش سرمایه به اداره ثبت مربوطه ارائه نمایند. .............nikregister.com