علوم و فنون دریایی

دريا سالار "الفرد تيرهامان" ابداع كننده استراتژي دريايي در اوايل قرن بيستم مي*گويد:
"
اقيانوس*هاي كره زمين، حبابي پر آب هستند كه جدار زمين را پوشانده*اند. هر كشور و يا ائتلافي از كشورها كه قدرت فرماندهي بر اين درياهاي بزرگ را داشته باشد،* مي*تواند ثروت دنيا را كنترل كند و از اين طريق بر كره زمين مسلط شود. البته شرط اساسي و لازم براي اين كار، وجود يك نيروي دريايي قدرتمند است كه داراي پايگاه*هاي عملياتي در داخل كشور و ماوراء درياها باشد و با انبوهي از كشتيراني تجارتي، تكميل و پشتيباني شود."اين استراتژي دريايي توسط قدرت*هاي بزرگ جهاني در جنگ جهاني اول و بعدها در جنگ جهاني دوم و سالهاي جنگ سرد دنبال شد و با پيشرفت پر شتاب فناوري ناشي از جنگ جهاني دوم، آمريكا و شوروي سابق از استراتژي دريايي براي دست*يابي به منافع ملي و اهداف استراتژيكي خود نهايت بهره را بردند. كشور آمريكا هم اكنون نيز از پيروان ثابت قدم استراتژي دريايي است و ناوگان رزمي و بازرگاني وابسته به آن در تمام آبهاي حساس جهان حضور داشته و قدرت خود را به منظور اعمال سياست*هاي خارجي اين كشور مورد بهره*برداري قرار مي*دهد و اين قدرت را از محل*هاي حضورشان به سرزمين*هاي مورد نظر نفوذ داده و منتقل مي*سازد.كشور ايران* به* دليل* موقعيت* جغرافيايي* خاص* (دسترسي* به* خليج* فارس* و درياي* مازندران*)، وسعت* مناطق* دريايي* و شرايط* آب* و هوايي* مناسب* براي* دريانوردي* در اين* مناطق،* از موقعيت* خوبي* براي* دريانوردي* برخوردار است* و براي* حفظ* منافع* ملي* حياتي* در خليج* فارس*، درياي* عمان*، اقيانوس* هند و درياي* مازندران* و شركت* در فعاليت*هاي* دريايي* و دريانوردي* اعم* از اقتصادي*، اجتماعي* و فرهنگي* ؛ بايد يك* نيروي* دريايي* مقتدر، متفكر، متعهد، طراح* و مطابق* با معيارهاي* مطرح* در قرن* بيست* و يكم* داشته* باشد. دانشگاه* علوم*دريايي* امام*خميني(ره) واقع* در نوشهر، مهرماه* 1360 در همين* راستا فعاليت* خود را آغاز كرد. اين* دانشگاه* در حال* حاضر در 5 رشته* عرشه ، تفنگدار دريايي*، مهندسي* الكترونيك* و مخابرات* دريايي*، مهندسي* دريايي* و مديريت* و كميسر دريايي* دانشجو مي*پذيرد. كه* در اين* ميان* رشته* مديريت* و كميسر دريايي* دانشجويان* خود را از هر سه* گروه* آزمايشي* رياضي* و فني*، علوم*تجربي* و علوم*انساني* انتخاب* مي*كند كه ما آن را در بخش رشته*هاي شناور معرفي كرديم.



عرشه ( ناوبري* و فرماندهي* كشتي*)
هدف*
اين* رشته* تربيت* جواناني* است* كه* پس* از فارغ*التحصيلي* بتوانند هدايت* يگان*هاي* شناور نظامي* يا بازرگاني* را برعهده* بگيرند. در اين* راستا دانش* و تخصص* لازم* را در زمينه* ناوبري*، عمليات* دريايي*، توپخانه* و موشك*، ملواني*، ضد زيردريايي*، هواشناسي*، آب*نگاري* (شناخت* لايه*هاي* مختلف* آب*)، غواصي*، يگان*هاي* شناور سطحي* و زير سطحي*، مباني* علوم* پروازي* و تخليه* و بارگيري* به دست* مي*آورند. البته* دانشجويان* شاخه* نظامي* به* صورت* تخصصي*تر توپخانه*، موشك* و سلاح*ها و تجهيزات* زيرسطحي* را مطالعه* مي*كنند و شاخه* بازرگاني* تخليه* و بارگيري* را به* صورت* گسترده*تر و تخصصي*تر مي*خوانند. اما آنچه* مهم* است* اين* است* كه* هدف* اصلي* دانشگاه علوم*دريايي امام*خميني تربيت* ناوبر نظامي* است* و براي* ناوبر تجاري* در صورتي* دانشجو پذيرفته* مي*شود كه* ارگان*هاي* ديگر اعم* از شركت* ملي* نفت*كش*، كشتيراني* جمهوري* اسلامي* ايران* و سازمان* بنادر و شيلات* اعلام* نياز كنند. يعني؛* اين* دسته* از دانشجويان* بورسيه* ارگان*ها و سازمان*هاي* ديگر هستند.
درس*هاي* اين* رشته* در طول* تحصيل*:

دروس* پايه* مشترك* در دو شاخه* نظامي* و تجاري*:
رياضي*، برنامه*نويسي* كامپيوتر، فيزيك*، شيمي* عمومي*.

دروس* اصلي* و تخصصي* شاخه* ناوبري* تجاري* :
اصول* مهندسي* دريايي*، معماري* كشتي*، مباني* مهندسي* برق*، مباني* و تئوريهاي* مديريت*، حقوق* دريايي*، اصول* حسابداري*، زبان* خارجه* تخصصي*، ناوبري* ساحلي*، ناوبري* نجومي*، قوانين* راه*، ناوبري* الكترونيكي*، قطب*نماي* مغناطيسي* و الكتريكي*، ملواني*، هواشناسي*، مخابرات* بصري*، تخليه* و بارگيري*، تاريخ* جنگهاي* دريايي*، اقيانوس*شناسي*، مانور با شناور، تخليه* و بارگيري* كالاهاي* خطرناك* در روي* كشتي*هاي* بالاتر از 500 تن*، ناوبري* رادار و سيستم* arpa ، اصول* مخابرات* راديويي*، بقا در دريا، مبارزه* با آتش*، ملواني*، دريانوردي* نجومي* و ساحلي*، عمليات* نجات* جان* افراد، نگهباني* در پل* فرماندهي*، راهبري* موتورهاي* رانش*، دريانوردي* ساحلي* و تخميني*، سيستم*هاي* كنترل* سكان* و هدايت*، مخابرات* و كاربرد زبان* تخصصي* راديويي*، محاسبات* مربوط* به* تعادل* كشتي*، كاربري* سيستم*هاي* ناوبري* الكترونيكي*، كاربري* دستگاههاي* راديويي*، آموزش* استانداردهاي* ويژه* كشتي*هاي* خاص*.

دروس* اصلي* و تخصصي* شاخه* ناوبري* نظامي*:
اصول* مهندسي* دريايي*، معماري* كشتي*، مباني* مهندسي* برق*، مباني* و تئوري*هاي* مديريت*، حقوق* دريايي*، مباني* مهندسي* الكترونيك*، سيستم*هاي* مخابراتي* و رادار دريايي*، زبان* خارجه* تخصصي*، ناوبري* ساحلي*، ناوبري* نجومي*، قوانين* راه*، قطب*نماي* مغناطيسي* و الكتريكي*، ملواني*، توپخانه* و مهمات*، توپخانه* و موشك*، سلاح* و تجهيزات* زيرسطحي*، سينماتيك* و مانور، عمليات* دريايي*، مباني* علوم* پروازي*، مخابرات* راديويي* و تاكتيكي*، جنگ*هاي* الكترونيكي*، هواشناسي*، مخابرات* بصري*، تخليه* و بارگيري*، پروژه*، تاريخ* جنگ*هاي* دريايي*، هنر جنگ* دريايي*، اقيانوس*شناسي*، مانور با شناور، دريانوردي*، افسر نگهبان* پل* فرمانده*.



تفنگدار دريايي*
دانشجويان* رشته* تفنگدار دريايي* براي خدمت* در تيپ*هاي* تفنگداري* آموزش* مي*بينند و دروس* تخصصي* آنها شامل* عمليات* آبخاكي* مي*شود (هجوم* از دريا به* ساحل* دشمن* و تسخير خطوط* ساحلي* و سرپل*ها) در واقع* هنگام* عمليات* آبخاكي* در مرحله* اول* تفنگداران* دريايي* عمليات* خود را آغاز مي*كنند و سپس* نوبت* به* ساير نيروهاي* نظامي* مي*شود. بنابراين* فارغ*التحصيلان* اين* رشته* بايد توانايي* غواصي* در عمق* كم* و هدايت* يگان*هاي* شناور كوچك* و توپخانه* را داشته* باشند.

دروس* پايه* :
رياضي*، فيزيك* مكانيك*، فيزيك* حرارت*، فيزيك* موج* و ارتعاش*، شيمي* عمومي*، آشنايي* با كامپيوتر و برنامه*نويسي* كامپيوتر، فيزيك* الكتريسيته* و مغناطيس*.

دروس* اصلي* و تخصصي*:
اصول* مهندسي* دريايي*، مباني* مهندسي* برق*، مباني* سيستم*هاي* مخابراتي* و رادار، جغرافياي* نظامي*، اصول* مديريت*، حقوق* دريايي*، قوانين* راه*، اصول* و قواعد اساسي* رزم*، تاكتيك* آفندي* (پدافندي*)، سيستم*هاي* الكتريكي* و الكترونيكي* كشتي*، پژوهش* عملياتي*، مديريت* تداركات*، تحليل* رفتاري*، مديريت* منابع* انساني*، مديريت* پرسنلي* در ارتش*، تاريخ* سياسي* معاصر ايران*، فنون* و تجزيه* و تحليل* سيستم*ها و روش*ها، زبان* خارجه* تخصصي*، جنگ*هاي* آبخاكي*، ناوبري*، نقشه*خواني*، نقشه*بردراي*، غواصي*، جنگ* الكترونيكي*، مخابرات* راديويي* و تاكتيكي*، عمليات* دريايي*، جنگ*افزارهاي* تفنگداري* دريايي*، توپخانه* و موشك*، توپخانه* و مهمات* دريايي*، هواشناسي*، تخليه* و بارگيري* رزمي*، تخريب* و مواد منفجره*، جنگ*هاي* نوين*، شناورها و خودروهاي* آبخاكي*، آبنگاري*، پدافند هوايي*، تاريخ* و قدرت* دريايي*، مباني* اطلاعات*، ملواني*، مين*هاي* دريايي* و نحوه* جمع*آوري* آنها.



مهندسي* الكترونيك* و مخابرات* دريايي*:
فارغ*التحصيل* مهندسي* الكترونيك* و مخابرات* دريايي* رهبري* و هدايت* صحيح*، تعميرات* و نگهداري* تمامي* دستگاه*هاي* الكترونيكي* موجود در ناو را برعهده* مي*گيرد. اهميت* اين* مسأله* زماني* آشكار مي*شود كه* بدانيم* دستگاه*هاي* توپخانه* و موشكي* (هدايت* آتش* در يك* ناو) كاملاً الكترونيكي* است*. گفتني* است* فارغ*التحصيلان* اين* رشته* بايد با مهندسي برق* گرايش* قدرت* و مخابرات* آشنا باشند.

دروس* پايه*:
رياضي*، معادلات* ديفرانسيل*، آمار و احتمالات* مهندسي*، برنامه*نويسي* كامپيوتر، محاسبات* عددي* فيزيك*.

دروس* اصلي* و تخصصي*:
الكترومغناطيس*، مدارهاي* الكتريكي*، الكترونيك*، اندازه*گيري* الكتريكي*، ماشين*هاي* الكتريكي*، مدارهاي* منطقي*، رياضيات* مهندسي*، زبان* خارجه* تخصصي*، مخابرات*، اصول* مهندسي* دريايي*، سيستم*هاي* كنترل* خطي*، اصول* جنگ* الكترونيك*، مباني* كنترل* جنگ*افزار، كارگاه* عمومي* برق*، ميدان*ها و امواج*، مدارهاي* مخابراتي*، ماكروويو، اجزاء كامپيوتر، آنتن*، اصول* سيستم*هاي* رادار، تكنيك* پالس*، سيستم*هاي* مخابرات* و الكترونيك* دريايي*، ميكروپروسسور، كارورزي* (بسياري* از درس*هاي* اين* رشته* همراه* با آزمايشگاه* است*) .



مهندسي* دريايي* :
دو ركن* مهم* و اساسي* براي* هر ناو، شناور بودن* و تحرك* داشتن* است*. زيرا هر ناو قبل* از آن* كه* مأموريتي* را انجام* دهد، بايد در آب* شناور باشد و سپس* بتواند از اسكله* فاصله* گرفته* و از نقطه*اي* به* نقطه* ديگر حركت* كند. مسؤوليت* اين* دو ركن* مهم* بر عهده* فارغ*التحصيلان* مهندسي* دريايي* است*. چون* يك* مهندس* دريايي* از عواملي* كه* شناوري* يك* ناو را تهديد مي*كند، جلوگيري* كرده* و در صورتي* كه* كوچكترين* سوراخي* ايجاد گردد، به* سرعت* وارد عمل* شده* و از نفوذ آب* به* داخل* ناو جلوگيري* مي*كند همچنين* مسؤوليت* نيروهاي* محركه* يك* ناو كه* مي*تواند بخاري*، ديزلي*، توربين* گاز يا تركيبي* باشد، بر عهده* مهندس* دريايي* است* تا تحرك* ناو تضمين* شود.

دروس* پايه*:
رياضي* عمومي* ، معادلات* ديفرانسيل* ، برنامه*نويسي* كامپيوتر، محاسبات* عددي* ، فيزيك*.

دروس* اصلي* و تخصصي*:
شيمي* و خواص* مواد، مباني* مهندسي* برق، رسم* فني* و طراحي* مهندسي* ، استاتيك*، ترموديناميك* ، انتقال* حرارت* ، ديناميك*، مقاومت* مصالح* ، مكانيك* سيالات*، اصول* مهندسي* دريايي*، اجزاي ماشين* ، كنترل* اتوماتيك* و اندازه*گيري*، موتورهاي* ديزل* دريايي* ، توربين*هاي* بخار دريايي* ، توربين* گاز دريايي* ، ماشين*آلات* فرعي* ، تأسيسات* عمومي* ، معماري* كشتي* (هيدرواستاتيك*)، معماري* كشتي* (هيدروديناميك*)، سيستم*هاي* الكتريكي* در كشتي* ، ديگ*هاي* بخار دريايي* ، زبان* تخصصي* ، خوردگي* در تجهيزات* دريايي* ، كارگاه* تأسيسات* ، كارگاه* تجهيزات* دريايي* ، كارگاه* توربين* و ديگ* بخار، كارگاه* موتورهاي* ديزل* ، تكنولوژي* كارگاهي* ، دريانوردي*.

توانايي*هاي* لازم :
كليه* رشته*هاي* دانشگاه* علوم* دريايي* امام* خميني* در دفترچه* آزمون* سراسري* با يك* كد معرفي* مي*شود و هر سال* اوايل* مرداد، سازمان* سنجش* آموزش* كشور از بين* داوطلبان* علاقه*مند به* دانشگاه* علوم* دريايي* حدود 20 برابر ظرفيت* را به* اين* دانشگاه* معرفي* مي*كند كه* از ميان* اين* تعداد، داوطلبان* پس* از معاينات* پزشكي*، مصاحبه* و تست* ورزش*، 2 برابر ظرفيت* به* سازمان* سنجش* معرفي* مي*شوند و در نهايت* سازمان* سنجش* با توجه* به* فرم* انتخاب* رشته* اين* دسته* از داوطلبان*، تعداد دانشجوي* مورد نظر دانشگاه* علوم* دريايي* امام* خميني* را معرفي* مي*كند. اين* دانشجويان* در يك* روز مشخص* به* دفتر گزينش* و استخدام* نيروي* دريايي* مراجعه* كرده* و در حضور نماينده* سازمان* سنجش* آموزش* كشور از بين* 5 رشته* تخصصي* دانشگاه* علوم* دريايي* انتخاب* رشته* مي*كنند، به* اين* صورت* كه* بهترين* رتبه* گزينش* شده* در اين* دانشگاه*، در آغاز حق* انتخاب* رشته* را دارد و سپس* رتبه*هاي* بعدي* به* ترتيب* مي*توانند رشته* مورد علاقه* خود را انتخاب* كنند البته* اگر ظرفيت* يكي* از رشته*ها تكميل* شود، دانشجويان* بعدي* حق* انتخاب* آن* رشته* را ندارند. گفتني* است* كه* دانشجويان دانشگاه* علوم* دريايي* بايد در دروس* رياضي* و فيزيك* قوي* بوده* و به* زبان* انگليسي* مسلط* باشند چون* از يك* سو اكثر كتاب*هاي* تخصصي* اين* دانشگاه* به* زبان* انگليسي* است* و از سوي* ديگر وقتي* يك* ناو از ساحل* دور شد و 12 مايل* به* طرف* دريا رفت*، در آب*هاي* بين*المللي* قرار مي*گيرد و در اين* هنگام* كاركنان* ناو براي* ارتباط* با شناورهاي* ديگر بايد به* زبان* انگليسي* مسلط* باشند البته* در اين* دانشگاه* به* كمك* كلاس*هاي* فوق* برنامه* تلاش* مي*شود كه* زبان* انگليسي* دانشجويان* تقويت* گردد، اما بهتر است* كه* دانشجويان* از ابتدا به* زبان* انگليسي* مسلط* باشند و معدل* ديپلم*شان* نيز از 15 پايين*تر نباشد تا دروس* دانشگاه* را به* خوبي* و با موفقيت* پشت*سر بگذارند. در نهايت* دانشجوي* علوم* دريايي* نبايد به* خانواده* خود خيلي* وابستگي* داشته* باشد چون* بعضي* از اوقات* يك* افسر نيروي* دريايي* به* مدت* چند ماه* روي* آب* است* و نمي*تواند در كنار خانواده* خود باشد. همچنين* دانشجويان* بايد از سلامت* جسماني* كامل*، ديد براي* ناوبري* و فرماندهي* كشتي* و تفنگدار دريايي* و حداقل* ديد براي* بقيه* رشته*هاي* دانشگاه* برخوردار باشند تا بتوانند با مشكلات* و سختي*هاي* زندگي* در دريا كنار بيايند. در ضمن* دانشگاه* علوم* دريايي* بايد يكي* از 9 اولويت* اول* انتخاب* رشته* داوطلبان* باشد در غير اين* صورت* كد رشته* دانشگاه* علوم* دريايي* كه* پس* از انتخاب* رشته* نهم* باشد، حذف* خواهد شد. گفتني است كه اين دانشگاه تنها از بين داوطلبان مرد، دانشجو مي*پذيرد.

موقعيت* شغلي* در ايران* :
دانشجويان* دانشگاه* علوم* دريايي* امام* خميني* در طي* تحصيل*، شبانه*روزي* بوده* و كليه* هزينه*هاي* خوراك*، پوشاك*، كمك* آموزشي* و زيست* آنان* بر عهده* نيروي* دريايي* است و پس* از گذراندن* 118 واحد موفق* به* اخذ درجه* ناوبان دومي* مي*شوند و از نيروي* دريايي* حقوق* دريافت* مي*كنند و پس* از فارغ*التحصيلي* برابر قانون* ارتش* به* درجات* بالاتر مي*روند.