کاردانی صنایع ایمنی

یکی از مسائل مهم صنایع، ایمن بودن محیط کار برای حفظ جان انسانها و حراست از سرمایه گذاریهای انجام یافته است. بدین منظور لازم است که افرادی با اطلاعات و شناخت لازم عهده دار این مسئولیت شوند. بدین منظور مجموعه کاردانی ایمنی صنعتی با اهداف و مشخصات زیر تشکیل گردیده است.
تعریف و هدف:
هدف از آموزش این مجموعه تربیت افرادی است که با معلومات علمی لازم و اطلاعات و شناخت مسائل فنی و اجرائی کافی قادر به شناخت ایمنی بوده و دستورالعمل های ایمنی را اجرا نموده و مبادرت به چاره جوئی و پیشگیری مقدماتی و آموزش کارگران در مسائل زیر بنمایند.
خطرات ناشی از برق
خطرات ناشی از عوامل فیزیکی و شیمیایی زیان آور محیط کار
خطرات ناشی از کار با ماشین آلات صنعتی
خطرات ناشی از کار در کارگاههای مختلف
حریق و روشهای مبارزه با آن
فارغ التحصیلان این رشته می توانند در واحدهای صنعتی کوچک به عنوان تکنسین ایمنی مستقلاً انجام وظیفه نمایند و یا زیر نظر مهندسان ایمنی در واحدهای بزرگ انجام وظیفه کنند.
طبق نظر دانشجویان این رشته دارای بازار کار خوبی است فارغ التحصیلان که با اصول ایمنی و بهداشت کار آشنا شده اند می توانند در بخش صنعت، کشاورزی و خدمات مفید واقع شوند.
درسهای رشته

ردیف نام درس
۱
استاتیک و مقاومت مصالح
۲
اصول ایمنی (۱(
۳
اصول ایمنی (۲(
۴
اصول بهداشت محیط
۵
اصول تغذیه و بهداشت مواد غذایی
۶
اصول وسائل اندازه گیری
۷
ایمنی برق
۸
ایمنی ساختمان و معدن
۹
بهداشت آب و فاضلاب
۱۰
بیماریهای شغلی
۱۱
حریق و کنترل آن
۱۲
حفاظت در برابر پرتوهای یونساز
۱۳
رسم فنی
۱۴
روشهای تولیدی
۱۵
ریاضیات عمومی و مقدمات آمار
۱۶
ریاضیات کاربردی
۱۷
زبان فنی
۱۸
شیمی عمومی
۱۹
عوامل شیمیایی زیان آور محیط کار
۲۰
عوامل فیزیکی زیان آور محیط کار
۲۱
فاکتورهای مهندسی انسانی
۲۲
فیزیک ۱
۲۳
فیزیک ۲
۲۴
قوانین و روابط کار
۲۵
مدیریت ایمنی
۲۶
کارگاه برق
۲۷
کارگاه جوش
۲۸
کارگاه قالبسازی و ریخته گری
۲۹
کارگاه ماشین*ابزار
۳۰
کارگاه مکانیک و ماشینهای حرارتی

صنعت و بازار کار
فارغ التحصیلان این رشته می توانند در واحدهای صنعتی کوچک به عنوان تکنسین ایمنی مستقلاً انجام وظیفه نمایند و یا زیر نظر مهندسان ایمنی در واحدهای بزرگ انجام وظیفه کنند.
طبق نظر دانشجویان این رشته دارای بازار کار خوبی است فارغ التحصیلان که با اصول ایمنی و بهداشت کار آشنا شده اند می توانند در بخش صنعت، کشاورزی و خدمات مفید واقع شوند.
2- طول دوره و شكل نظام
طول متوسط دوره كارداني ايمني صنعتي 2 سال است و دروس نظري و عملي آن به صورت واحدي در 4 ترم ارائه مي گردد و نظام آموزشي آن مطابق آئين نامه مصوب ستاد انقلاب فرهنگي است. طول هر ترم 17 هفته آموزش كامل است و زمان تدريس هر واحدنظري 17 ساعت و عملي 34 ساعت است.
3- واحدهاي درسي
تعداد كل واحدهاي درسي اين دوره حداكثر 72 واحدبه شرح ذيل است.
1-3- دروس عمومي 12 واحد
2-3- دروس پايه 16 واحد
3-3- دروس اصلي 21 واحد
4-3- دروس تخصصي 23 واحد
4- نقش و توانايي
اين افراد مي توانند در واحدهاي صنعتي كوچك بعنوان تكنسين ايمني مستقلا انجام وظيفه نمايند و يا بعنوان كمك بازرس در وزارت كار و امور اجتماعي استخدام شوند.
در واحدهاي صنعتي بزرگ اين افراد بايد زير نظر مهندسين ايمني انجام وظيفه نمايند.
5- ضرورت و اهميت
براي اهميت تأسيس اين مجموعه ، كافي است نظري كوتاه به آمار و ارقام زير بيفكنيم:
براساس اطلاعات آماري سازمان تأمين اجتماعي تعداد حوادث ناشي از كار سال 1360 برابر با 15620 مورد بوده است كه بالاترين نسبت حوادث مربوط به مناطق صنعتي كشوراست. ميزان حوادث درصنايعي مانند فلزات ، ماشين سازي ساختمان ، شيميايي نفت و زغال سنگ و نساجي از سايررشته ها بيشتراست.
دراين ميان نسبت حوادث منجر به فوت و يا از كارافتادگي به ميزان تاحدود 33% نسبت قابل توجهي داشته است. وقوع اين حوادث در اين مدت منجر به از ميان رفتن حدود 144000 روز كار گرديده است و در صورتيكه دستمزد روزانه يك كارگر را صد بگيريم، ارزش نيروي انساني كه از بين رفته معادل 144 ميليون بالغ خواهد شد. علاوه بر اين مخارج و ضايعات مادي كارخانه را نيز به آن بايد اضافه نمود. بررسي در اين مورد نشان مي دهد كه مهمترين علل حوادث ناشي از كار درسال 1360 به ترتيب عبارت بوده اند از بي احتياطي كارگران، فقدان حفاظ در ماشين آلات ، نقص فني ، عدم استفاده از وسائل حفاظت فردي، تهيه نادرست، نوركم و فقدان آموزش و فني و ايمني در ميان كارگران.
آمارفوق فقط گوياي حوادث آشكار است و در آن بيماريهاي حاد و مزمن ناشي از كار ملحوظ شده است مانند كاهش قدرت بينايي وبيماريهايي شبيه آب مرواريد، كري مزمن و سرطانهايي كه هرگز علت آنها بررسي نگرديده است( سرطان ريه در كارگران معدن و صنايع شيميايي ).درصد بالايي از اين بيماريها پس از ابتلاء غيرقابل درمان مي باشد.
آمارفوق بخشي از كل حوادث ناشي از كار است زيرا براي جمع آوري چنين آماري تاكنون يك نظام آمارگيري و ثبت حوادث بطور منطقي و علمي وجود نداشته و از طرف ديگر تعداد اندك بازرسان كار ( حدود 120 نفر) در سطح كشور خود نيز به كمبود آمار حوادث دلالت مي كند.
با توجه به مراتب فوق و با در نظر گرفتن ماهيت واحدهاي توليدي و اهداف آن در بخش صنعتي و يا ارگانهاي انقلابي و دولتي در رابطه با نوع توليد ( مونتاژ، ساخت و .... ) نوع طرح ،پژوهش و نظاير آن ، نياز مبرم به متخصص ايمني در سطح كارداني ، كارشناسي ارشد موجود است كه بدينوسيله دوره كارداني ارسال گرديده و ديگر دوره ها نيز به طور مجزا ارائه گرديده است.
6- سرفصل*هاي درسي
الف) دروس عمومي
رديف
نام درس
تعداددواحد
ساعت
نظري
عملي
جمع
1
معارف اسلامي (1)
2
34
-
34
2
زبان فارسي
3
51
-
51
3
زبان خارجي
3
51
-
51
4
تربيت بدني (1)
1
-
34
34
5
اخلاق و تربيت اسلامي
2
34
-
34
6
تنظيم خانواده
1
17
-
17
جمع
12
187
34
221
ب) جدول دروس پايه و اصلي

رديف
نام درس
تعدادواحد
ساعت
پيشنياز
جمع
نظري
عملي
1
رياضيات عمومي (1)
3
51
-
51
-
2
فيزيك عمومي (1)
3
51
-
51
-
3
آزمايشگاه فيزيك عمومي (1)
1
-
34
34
-
4
آمار و احتمالات
3
51
-
51
-
5
شيمي عمومي
2
34
-
34
-
6
آزمايشگاه شيمي(1)
1
-
34
34
-
7
برنامه*نويسي كامپيوتر
3
51
-
51
-
8
مديريت ايمني
2
34
-
34
گذراندن 50 واحددرسي
9
آزمايشگاه ايمني
2
34
-
34
2
10
زبان تخصصي
2
34
-
34
زبان عمومي
11
روش*هاي توليد
2
34
-
34
27
12
قوانين و روابط كار
1
17
-
17
گذراندن 50 واحددرسي
13
نقشه*كشي صنعتي
2
17
51
68
-
14
تحقيق در عمليات (1)
3
51
-
51
1
15
كارگاه ماشين*افزار (1)
1
-
51
51
-
16
كارگاه عمومي جوش
1
-
51
51
-
17
كارگاه مكانيك و ماشين*هاي حرارتي
1
-
51
51
-
18
كارگاه برق
1
-
51
51
-
19
كارگاه قالب*سازي و ريخته*گري
1
-
51
51
-
20
استاتيك و مقاومت مصالح
2
34
-
34
1و 2
جمع
37
493
374
867
-

ج) جدول درس تخصصي

رديف
نام درس
تهدادواحد
ساعات
پيشنياز
جمع
نظري
عملي
21
اصول بهداشت محيط كار
2
34
-
34
-
22
بيماري*هاي شغلي
2
34
-
34
28 و 29
23
ايمني برق
2
34
-
34
2
24
ايمني ساختمان و معدن
2
34
-
34
20
25
حريق و كنترل آن
2
34
-
34
-
26
مهندسي فاكتورهاي انساني
2
34
-
34
28 و 29
27
مهندسي ايمني
3
51
-
51
15
28
عوامل فيزيكي زيان*آور محيط كار
2
17
34
51
2
29
عوامل شيميايي زيان*آور محيط كار
2
17
34
34
5
30
بررسي و تجزيه و تحليل حوادث
2
34
-
34
گذراندن 50 واحددرسي
31
حفاظت در برابر پرتوهاي يونساز
2
34
-
34
27
جمع
23
357
68
425
-

دانشجويان بايد درس كارورزي را اخذ كنند (بدون احتساب واحد)حداقل زمان كارورزي 240 ساعت و در يكي از مراكز صنعتي انجام شود.
كارشناسي ناپيوسته ايمني صنعتي
مقدمه
در اجراي اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و با توجه به اينكه كليه صنايع و بخش*هاي كشاورزي، معدن و خدمات ملزم به ايمن نمودن محيط كار براي حفظ جان انسان*ها و حراست از سرمايه*گذاري*هاي انجام يافته مي*باشند، لذا مجموعه كارشناسي ناپيوسته ايمني صنعتي با مشخصات زير تدوين شده است.
1- هدف
هدف از آموزش اين دوره تربيت افرادي متخصص در زمينه شناخت، پيشگيري و برخورد با حوادث و سوانح در محيط*هاي كار كشور مي*باشد.
2- طول دوره و شكل نظام
متوسط طول اين دوره 2 سال است. كليه دروس آن به صورت واحد نظر و عملي در 4 ترم برنامه*ريزي مي*شود.
طول هر ترم آموزشي 16 هفته مي*باشد. هر واحد درسي نظري به مدت 16 ساعت، هر واحدآزمايشگاهي به مدت 32 ساعت و هر واحد كارگاهي به مدت 48 ساعت تدريس مي*گردد.
3- تعداد واحدهاي درسي
واحدهاي درسي اين دوره 70 واحد و به شرح ذيل ارائه مي*گردند:
الف) دروس عمومي 9 واحد
ب) دروس پايه 11 //
ج) دروس اصلي 22 //
د) دروس تخصصي 22 //
ح) دروس اختياري 5 //
جمع كل 70 //
4- نقش و توانائي هايي فارغ*التحصيلان
الف) ابمني فني
1- اندازه*گيري مقاومت زمين و ارائه طرح و محاسبه سيستم اتصال زمين
2- طراحي و محاسبه سيستم*هاي اعلام و اطفا حريق
3- طراحي و محاسبه مدارهاي حفاظتي الكتريكي
4- طراحي و محاسبه حفاظ*هاي مكانيكي كليه دستگاه*ها
5- ارائه طرح ايمني سازي مراحل مختلف توليد
6- ارائه دستورالعمل*هاي ايمني براي كليه مشاغل
7- ارائه جدول لوازم استحفاظ فردي براي كليه مشاغل
8- ارائه طرح تابلوهاي ايمني و هشدار دهنده
9- بررسي علل حوادث ناشي از كار و اثرات زيست محيطي آن
ب) بهداشت صنعتي
1- بررسي و اندازه*گيري سر و صدا و تجزيه و تحليل و كنترل آن در محيط كارهاي مختلف
2- بررسي و اندازه*گيري ارتعاشات وارده به انسان و دستگاه*ها و تجزيه و تحليل و كنترل آن
3- بررسي و اندازه*گيري روشنائي و تجزيه و تحليل و كنترل آنها در محيط كار
4- برريس و اندازه*گيري نقش*هاي گرمائي وارده بر انسان و تجزيه و تحليل و كنترل آنها در محيط كار
5- بررسي و اندازه*گيري عوامل شيميايي و تجزيه و تحليل و كنترل آنها در محيط كار
5- ضرورت و اهميت
با گسترش رو به رشد صنايع در كشور و ارتباط تنگاتنگ ارتقا كيفيت توليد با ايمني صنعتي، جلوگيري از عملكردهاي غيرقانوني واحدهاي كاري و با توجه به توانائي*هايي كه فارغ*التحصيلان اين دوره خواهند داشت مي*توان ادعا كرد كه وجود اين دوره آموزشي در كشور از ضرورتي خاص برخوردار است.
6- سرفصل*هاي درسي
الف) دروس جبراني

رديف
نام درس
تعداد واحد
ساعت
نظري
عملي
جمع
1
آمار و احتمالات
3
48
-
48
2
كاربرد زبان خارجي در ايمني صنعتي
2
32
-
32
جمع
5
80
-
80


ب) جدول دروس پايه و اصلي

رديف
نام درس
تعداد واحد
ساعت
پيشنياز
جمع
نظري
عملي
1
رياضي (2)
3
48
48
-
-
2
معادلات ديفرانسيل
3
48
48
-
1
3
محاسبات عددي
2
32
32
-
-
4
مديريت ريسك
3
48
48
-
-
5
اصول مديريت و تئوري سازمان
3
48
48
-
-
6
اقتصاد عمومي
3
48
48
-
-
7
مديريت و پياده*سازي پروژه*هاي ايمني صتعتي
3
48
48
-
-
8
مديريت سيستم*هاي اطلاعات
3
48
48
-
كاربرد كامپيوتر
9
سيستم*هاي پايش ايمني
3
48
48
-
-
10
آمار كاربردي در ايمني كار
3
48
48
-
-
جمع
29
464
464
-
-

ج) جدول دروس تخصصي

رديف
نام درس
تعداد واحد
ساعات
پيشنياز
جمع
نظري
عملي
11
مديريت محيط زيست
2
32
32
-
12
12
مديريت مواد خطرناك
2
32
32
-
-
13
تحليل اثربخشي سيستم*هاي ايمني
2
32
32
-
-
14
ايمني در حمل و نقل مواد و خدمات عمومي
2
32
32
-
-
15
ايمني سيستم*هاي تحت فشار
2
32
32
-
-
16
ايمني سيستم
2
32
32
-
-
17
قوانين و استانداردهاي ايمني و بهداشت
1
16
16
-
-
18
كاربرد كامپيوتر در ايمني صنعتي
2
32
32
-
-
19
پروژه
3
-
-
-
سال آخر
20
روانشناسي صنعتي
2
32
32
-
-
21
كارآموزي (2)
0
-
-
*
تابستان دوم
22
مديريت ايمني در بحران
2
32
32
-
-
23
ايمني برق (2)
2
32
32
-
-
24
مديريت در سيستم*هاي هوشمند ايمني
2
32
32
-
-
جمع
26
416
416
-
-

* حداقل زمان كارآموزي 240 ساعت و در يكي از مراكز صنعتي انجام مي*شود.
ج) جدول درس اختياري

رديف
نام درس
تعداد واحد
ساعت
پيشنياز
جمع
نظري
عملي
25
بيومكانيك تصادم
2
32
32
-
-
26
سنجش و ارزيابي محيط كار
2
32
32
-
-
27
اقتصاد مهندسي
2
32
32
-
اقتصاد عمومي
28
ايمني در كشاورزي
2
32
32
-
-
29
سلامتي و ايمني در مدارس
2
32
32
-
-