به نقل از فارس، کتاب« نزدیک ته خیار» مجموعه اشعار طنز آمیز ناصر فیض عصر روز گذشته در فرهنگسرای اندیشه مورد نقد و بررسی قرار گرفت. در این برنامه نویسنده اثر و سیدعلی میرفتاح به عنوان منتقد به نقد و بررسی این کتاب پرداختند.

* میرفتاح*: فیض طنزپردازی فرم*گراست/ شعرهای فیض با نثرهایش قابل مقایسه نیستند

میرفتاح در مورد کتاب فیض گفت: به نظر من این کتاب به یک پختگی رسیده و در حال حاضر قابلیت نقد از کار ایشان را داریم. نقد کتاب ایشان به نفع بازار شعر و طنز است. ای کاش شرایطی فراهم می*شد که نقدها بهتر انجام می*شدند.

وی در خصوص توانایی فیض در سرودن اشعار این مجموعه گفت: در این اشعار قدرت و توانایی ستودنی آقای فیض قابل ملاحظه است. وی در این شعرها خود را درگیر مضمون نمی*کند و دنبال خنداندن مردم نیست. آنچه که در طنز اتفاق می*افتد فرم طنز است که باید به دل بنشیند و مضمون چندان اهمیتی ندارد. اصولا در یک اثر هنری مضمون آ*ن چندان مورد توجه نیست بلکه این فرم اثر است که در ذهن*ها باقی می*ماند.

میرفتاح در ادامه افزود: اگر بخواهیم برای نمونه در مورد کارهای سعدی صحبت کنیم مضمون کارهای وی چندان مهم نیستند اما قالب و فرم اثر اوست که اثر او را از قرن هفتم به این سو جاویدان می*کند و به عنوان بالاترین اثر هنری در فرهنگ ما باقی می*ماند.

میرفتاح در مورد ویژگی*های شعری آثار آقای فیض گفت: شعرهای وی بیشتر فرم*گرا هستند و از این جهت قابل ستایش اما باید توجه داشته باشیم در کنار این اشعار شعرهایی نیز وجود دارند که کیفیت آن*ها پایین*تر است. زمانی که شاعر مشق* شعر خود را کنار می*گذارد و مضامین خوبی را پیدا کردیم می*توانیم از آنها شعرهای ماندنی درست کنیم.

وی همچنین افزود:* فرم*های این اثر به شدت هنرمندانه هستند و جوهر شعری خود را دارند. به نظر من حتی برخی از این ابیات حکمت*آمیز و برخی نیز خیال*انگیز هستند. برخی از آنها از این قابلیت نیز برخوردار هستند که تبدیل به حکمتی شوند و در جامعه به کار برده شوند اما از سوی دیگر در این اثر برخی بیت*ها هم هستند که تفننی، سست و مهمل هستند که این ابیات به این دفتر لطمه زده است.

میرفتاح در ادامه گفت: در شعر فارسی نمی*توان کلمات را در کنار هم چید و از آن معنایی استنباط نشود زیرا این کلمات دارای بار معنایی هستند. یکی از نکات قابل توجه در کارهای آقای فیض این است که از هیچ صحبت می*کند و از این هیچی که در واقعیت وجود ندارد بیت*های بسیاری می*سراید. به نظر من سرودن در مورد چیزی که وجود خارجی ندارد خیلی سخت است و این یک ویژگی ستودنی در کارهای آقای فیض محسوب می*شود.

وی در ادامه افزود: هیچ بودن به معنای مهمل بودن نیست به نظر من برخی اشعاری که شاعر می*گوید به فضایی باز می*گردد که نویسنده در آن رشد و پرورش یافته است. محیط زندگی خانوادگی آقای فیض نقش مهمی در آثار وی داشته است.

میرفتاح در خصوص عنوان*های انتخاب شده برای کتاب*های آقای فیض گفت: عنوان*هایی مانند« املت دسته*دار» و یا «نزدیک ته خیار» از همان ابتدا مخاطب را به این سمت می*برد که با یک اثر طنز مواجه است. این کتاب در ژانر طنز است اما فضایی که در آن اتفاق می*افتد بسیار زیباست و قابل مقایسه با طنزهای دیگر نیست.

وی در خصوص نثرهای قرار داده شده در کنار اشعار فیض گفت: ای کاش در این اثر نثرهای آقای فیض منتشر نمی*شدند و کار به طور وزین*تری منتشر می*شد.

میرفتاح در خصوص ویژگی*های شعری فیض گفت: ذوق و طبع آقای فیض بسیار ستودنی است و معلوم است که وی شعرهای قدما و هم عصران خود را به خوبی خوانده است اما مشکلی که وجود دارد این است که کسانی که مخاطب شعرهای ایشان می*شوند پس از مدتی توقع آنها از آثار ایشان بیشتر می*شود.

میرفتاح در خصوص ویژگی*های نثر فیض گفت: من نثر وی را اصلا قابل مقایسه با شعر ایشان نمی*دانم. من اگر جای ایشان بودم اصلا به سراغ نثر نمی*رفتم. به نظر من کسی که می*تواند در مورد مسائلی که وجود خارجی ندارند به این خوبی شعر بگوید لزومی ندارد که چیزی را به نثر بنویسد. شعر توانایی عجیبی دارد و متأسفانه این در نثر اتفاق نمی*افتد. شعر احساسات همه را تحت تأثیر قرار می*دهد ولی نثر اینگونه نیست.

فیض: سوژه*هایی را طنز می*کنم که کسی به آنها توجه نمی*کند/ دوست ندارم طنز سیاسی بنویسم

ناصر فیض در خصوص نگاهش به طنز گفت: من در طنز گفتن خود همواره تلاش می*کنم به طور مستقیم به مسئله اشاره نکنم. برای مثال در اشعار طنز*آمیز من هیچگاه به گرانی اجاره*بها و گرانی قیمت مرغ اشاره نمی*شود و همواره تلاش می*کنم از چیزهایی که کسی به آنها توجه نمی*کند شعر بسازم. این امر به قدری مشکل است که گاهی اوقات مجبور می*شوم به خودم فشار بسیاری برای سرودن یک شعر بیاورم.

وی در ادامه افزود: در کارهای من روایت خیلی کم است و همواره دوست دارم داستان*سرایی کنم. اگرچه از نظر آقای میرفتاح برخی شعرها مهمل و سست هستند اما اینها به معنی این نیست که این شعرها معنایی ندارند. این شعرها را خواننده در ابتدا شعر را جدی نمی*گیرد اما بعد از خواندن متوجه ابیات جدی آن می*شود.

فیض در مورد آثار نثر منتشر شده در این کتاب گفت: من شگردهای خاص خود را برای طنز*نویسی دارم. من از آن آدم*هایی نیستم که مستقیما به سوژه اشاره کنم. به نظر من همین که مخاطب به مطلب من رجوع می*کند اما با فضای دیگری روبرو می*شود و غافلگیر می*شود در زمینه طنزگویی کافی است.

وی در خصوص نپرداختن به سوژه**های سیاسی در طنزهای خود گفت: من مثل شهرام شکیبا به دنبال کار سیاسی و طنز سیاسی نمی*روم و همواره از این مطالب گریزان هستم زیرا برخی اوقات برداشت*هایی انجام می*شود که اصلا در هنگام نوشتن، آن مطالب در ذهن من وجود نداشته*اند. دوست ندارم به من مارک و انگ خاصی بچسبانند و بگویند فلانی اینگونه می*نویسد یا طرفدار کسی است.