چرا از مرگ*بارترین ویروس روی زمین چیز زیادی نمی*دانیم؟

پزشکی - ویروس ابولا یکی از مرگبارترین ویروس*های روی زمین است که بین 60 تا 90درصد از قربانیان خود را می*کشد. شیوع تازه آن در اوگاندا باعث شده دلایل ناشناخته ماندن و میزبان احتمالی آن بهتر از پیش بررسی شود.


محبوبه عمیدی: موج تازه*ای از شیوع ابولا در اوگاندا آغاز شده که به گفته محققان به شناخت نکات مبهم بسیاری در مورد این ویروس کشنده و بسیارمسری منجر شده است. به گزارش نشنال جئوگرافیک، آخرین شیوع این بیماری احتمالا حدود 3 هفته پیش در منطقه کایبالا در غرب اوگاندا آغاز شده و تنها یک هفته است که مورد تأیید قرار گرفته است. مسئولان بهداشتی اوگاندا می*گویند به این دلیل که بیماران مبتلا به این بیماری در روزهای اخیر درگیر بیماری*های دیگری مانند مالاریا بوده*اند یا علائم بارز این بیماری مانند خونریزی داخلی و خارجی را از خود نشان نداده*اند، تشخیص آن به تعویق افتاده است.


در میان 14 قربانی این بیماری یکی از پرسنل ارشد درمانی و فرزند چهار ماهه او به همراه 9 عضو از یک خانواده وجود دارند. حدود 12 نفر دیگر که به این بیماری آلوده شده*اند نیز به مراکز درمانی انتقال پیدا کرده*اند. این اولین*بار نیست که این بیماری در اوگاندا شایع می*شود، شیوع آن در سال 2007 / 1386 به کشته شدن 42 نفر و اپیدمی سال 2000 / 1379 آن به مرگ بیش از 200 نفر منجر شد. با این حال هنوز کسی نمی*داند این ویروس مرموز از کجا منشاء گرفته است، طی فاصله میان شیوع آن در سال*های گوناگون در بدن کدام میزبان پنهان می*شود و چطور باید درمان شود. علاوه بر این هنوز درک درستی از شیوه*های انتقال آن در میان مردم منطقه وجود ندارد.


رئیس*جمهور این کشور می*گوید: «باید از دست*دادن و بی*بندباری جنسی احتراز شود. چون عرق می*تواند یکی از عوامل انتقال این بیماری باشد و علاوه بر این این بیماری از طریق جنسی هم قابل انتقال است». اما تحقیقات واقعیت متفاوتی را نشان می*دهد. جوزف فیر، قائم*مقاوم شرکت متابیوتا در سان*فرانسیسکو که روی ویروس ابولا و دیگر میکروارگانیسم*های بیماری*زا کار می*کند، می*گوید: «انتقال این ویروس از طریق تماس دست*ها با یکدیگر بیشتر یک افسانه است. از سوی دیگر هنوز دلیلی برای اینکه فکر کنیم این بیماری از طریق تماس جنسی انتقال پیدا می*کند، وجود ندارد. البته زمانی که در شرایط اپیدمی یک بیماری هستیم، بهتر است همیشه مراقب هر چیزی در اطرافمان باشیم». ویروسی کاملا مرگبار این ویروس که اولین*بار در سال 1976/1355 در جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش* شد، یکی از مسری*ترین ویروس*های جهان به*شمار می*رود که می*تواند تا 90درصد از مبتلایان را به دلیل خونریزی داخلی گسترده و گاهی خونریزی خارجی از بین ببرد. نشانه*های اولیه این بیماری بی*خطر به نظر می*رسند و شامل تهوع، چشم*های قرمز، شکم درد و ***که هستند؛ اما در نهایت این ویروس اتصال میان دیواره سلول*ها را از بین برده و باعث چکه*کردن خون به خارج مویرگ*ها می*شود. فیر می*گوید: «در نتیجه از بین رفتن اتصال میان سلول*ها از مویرگ*ها خون نشت می*کند، فشار خون افت کرده و فرد از شوک ناشی از آن می*میرد». این مرگ دردناک است؛ اما آینده روشنی در انتظار انسان*های اندکی که از این بیماری هولناک جان سالم به در برده*اند نیز نیست. آنها اغلب توسط همسایه*هایی که نگران انتقال بیماری هستند، طرد می*شوند. به عقیده فیر فعالیت موفق گروه*های هشدار علیه ایدز باعث شده مردم این مناطق از هر بیماری انتظار داشته باشند که مزمن باشد و بتواند توسط عامل انسانی به دیگران انتقال پیدا کند. ویروسی با منشاء ناشناختههنوز محققان دقیقا نمی*دانند این ویروس از کجا منشاء گرفته و چطور توسط میزبان آن به انسان*ها منتقل می*شود. عده*ای از محققان معتقدند این خفاش*ها هستند که نقش میانجی را بازی کرده و ویروس را به انسان و دیگر نخستیان انتقال می*دهند. آنها با تزریق این ویروس به خفاش*ها نشان داده*اند در مقابل آن مصون هستند و می*توانند میزبان اولیه باشند.اما گروه دیگری از پژوهشگران به دلیل شباهت ساختاری این ویروس با رتروویروس*ها که توسط پرندگان انتقال پیدا می*کنند، پرندگان را میزبان اولیه ابولا می*دانند. آنها می*گویند قرن*ها پیش این ویروس از پرندگان به خفاش*ها و از آنها به انسان منتقل شده است. گروه سومی هم وجود دارند که احتمال می*دهند پرندگان هنوز هم یکی از میزبان*های اولیه این ویروس هستند و مانند آنفلوآنزا می*توانند آن را به انسان*ها انتقال بدهند. واکسن ابولانزدیک به 40 سال است که از ظهور ابولا و تب خونریزی*دهنده مرگبار آن می*گذرد؛ اما هنوز هیچ درمان قطعی یا واکسنی برای پیشگیری از آن تولید نشده است. دیوید ساندرز، محقق ابولا از دانشگاه پوردو در ایندیانا می*گوید: «یکی از دلایل ساخته*نشدن این واکسن تا به امروز وجود 5 گونه متفاوت از ویروس ابولا است که هر کدام با داشتن پروتئین*های سطحی متفاوتی سیستم ایمنی انسان را هدف قرار می*دهند و اگر شما نسبت به نوع 1 مصون باشید، این به این معنی نیست که نسبت به انواع دیگر مصون هستید. این درست اتفاقی است که در مورد آنفلوآنزا نیز پیش از این با آن برخورد داشته*ایم. نکته دیگر دامنه محدود این بیماری است که باعث شده نادیده گرفته شود. تاکنون هیچ آمریکایی توسط این ویروس کشته نشده و تنها نگرانی*های پس از 11 سپتامبر است که باعث شده تلاش برای ساخت این واکسن آغاز شود تا آسیب*ها در صورت استفاده از آن برای اهداف بیوتروریسم به حداقل برسد. امیدوارم تلاش محققان سازمان*های نظامی و بودجه گسترده*ای که در کشورهای اتحادیه اروپا و آمریکا برای دفاع بیولوژیک تصویب شده بتواند مردم کشورهایی مانند اوگاندا را نیز نجات بدهد. تنها نکته این است که هنوز نمی*دانم واکسن تهیه شده برای مبارزه با بیوتروریسم می*تواند روی کسانی که به گونه*های طبیعی این ویروس مبتلا شده*اند، مؤثر باشد یا نه».