پرچم تاجیکستان لوگو تاجیکستان


تاجیکستان

کشور تاجیکستان یا جمهوری تاجیکستان (به خط تاجیکی: Ҷумҳурии Тоҷикистон) کشوری در آسیای میانه است که از جنوب با افغانستان، از غرب با ازبکستان، از شمال با قرقیزستان و از شرق با چین همسایه* است. لازم به توضیح است که در گذشته مسیر راه ابریشم از این کشور نیز عبور می*کرده* است.


نام

کلمه تاجیکستان از دو بخش «تاجیک» و «ستان» تشکیل شده* است که به معنای «سرزمین تاجیک*ها» می باشد. پایتخت تاجیکستان شهر دوشنبه و زبان رسمی آنها پارسی با گویش تاجیکی می باشد و همچنین زبان روسی نیز کاربرد گستردهٔ بازرگانی و حکومتی را نیز دارد. سامانی واحد پول تاجیکستان است. این کشور در سال ۱۳۷۰ هجری خورشیدی (۱۹۹۱) با فروپاشی شوروی، استقلال یافت.




سیاست

حکومت کشور تاجیکستان، جمهوری است.
پس از استقلال از اتحاد جماهیر شوروی سابق در سال ۱۳۷۱ و پس از برکناری اجباری رحمان نبی( نخستین رهبر این کشور) امام علی رحمان، که رئیس یک مجتمع کشاورزی بود به عنوان مقام ریاست شورای عالی تاجیکستان منصوب شد و در سال ۱۳۷۳، رحمان به مقام ریاست جمهوری انتخاب شد. پس از پایان دورهٔ پنج ساله، او دوباره در سال ۱۳۷۸ به مدت هفت سال دیگر به این مقام برگزیده شد.
در سال ۱۳۸۲، در یک همه*پرسی که ۹۶٪ مردم شرکت کردند، ۹۳٪ مردم به اصلاح قانون اساسی و برای ممکن*شدن انتخاب دوبارهٔ رحمان، رای مثبت دادند.


جغرافیا

تاجیکستان کشوری پهناور و با مساحت ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۹۵ ام در جهان) است و جمعیت آن حدود ۷ میلیون نفر (حدوداً ۱۰۰ ام در جهان) است که کاملا توسط خشکی احاطه شده است . آمار تراکم جمعیت (۲۰۰۸) دراین کشور ۴۶ نفر به ازای هر کیلومتر مربع می باشد. تاجیکستان کشوری کوهستانی و سرسبز با بارندگیهای بسیار و منابع آب فراوان است که می*تواند صادرکنندهٔ آب و برق به سایر کشورها نیز باشد. کشوری مرتفع که رشته*کوه پامیر آن را پوشانده* است ولی در شمال کشور، منطقه پست فرغانه وجود دارد.




رودها

در تاجیکستان ۱۳۰۰ مرداب جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد و همچنین دارای رودهای بسیاری است و تعداد رودهایی که طولشان بیشتر از ۱۰ کیلومتر است به ۹۴۷ عدد می رسد که در مجموع چیزی بیش از ۲۸٫۰۰۰ کیلومتر می باشد.


رودهای مهم آن عبارتند از:


• سیر دریا (سیحون)
• آمودریا (جیحون)
• رودخانه زرافشان
• رود پنج
• رودخانه مرغاب
• سرخ آب
• کافرنهان
• رود وخش




مرزها

• افغانستان (جنوب): ۱۲۰۶ کیلومتر
• ازبکستان (غرب): ۱۱۶۱ کیلومتر
• قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر
• چین (شرق): ۴۱۴ کیلومتر


در ژانویه سال ۲۰۱۱ مجلس نمایندگان تاجیکستان ، پروتکل تعیین خطوط مرز میان تاجیکستان و چین را تصویب کردند که طبق آن ۱.۱ هزار کیلومتر مربع (حدود یک درصد) از خاک تاجیکستان در ولایت بدخشان ، به کشور چین داده شد.




قلّه*ها





قله ها
کوه بلندی محل
قلّهٔ استقلال (قلّهٔ انقلاب) ۷٬۱۷۴ متر ۲۳٬۵۳۷ فوت شمالی*ترین مرز در کوهستان سراسری آلای
گردنه قیزیل*آرت ۴٬۲۸۰متر ۱۴٬۰۴۲ فوت شمالی*ترین مرز در کوهستان سراسری آلای
قلّهٔ اسماعیل سامانی (بلندترین قلّه) ۷٬۴۹۵ متر ۲۴٬۵۹۰ فوت شمال ولایت خودمختار کوهستان بدخشان
قلّهٔ ابن سینا (قلّهٔ لنین) ۶٬۹۷۴ متر ۲۲٬۸۸۱ فوت شمال قلّهٔ اسماعیل سامانی
قلّهٔ کورژنیوسکی ۷٬۱۰۵ متر ۲۳٬۳۱۰ فوت ولایت خودمختار کوهستان بدخشان
رشته*کوه آکادمیای فان*ها ۶٬۷۸۵ متر ۲۲٬۲۶۰ فوت ولایت خودمختار کوهستان بدخشان
قلّهٔ کُنکُرد ۵٬۴۶۹ متر ۱۷٬۹۴۳ فوت مرز جنوبی رشته*کوه قره*قوروم
قلّهٔ کارل مارکس ۶٬۷۲۶ متر ۲۲٬۰۶۷ فوت مرز جنوبی رشته*کوه قره*قوروم
قلّهٔ مایاکاوسکی ۶٬۰۹۶ متر ۲۰٬۰۰۰ فوت مرز افغانستان




تقسیمات کشوری



تاجیکستان بنا بر قانون تقسیمات کشوری، به واحدهای زیر تقسیم شده* است:


• ولایت مختار کوهستان بدخشان به مرکزیت خاروغ
• ولایت سغد به مرکزیت خجند
• ولایت ختلان به مرکزیت قُرغان*تپه
• ناحیه*های تابع جمهوری که یک واحد اداری را تشکیل داده و شامل هیچ کدام از ولایت*ها نیستند و مستقیماً از پایتخت کشور اداره می*شوند.


در تاجیکستان هر ولایت (معادل استان در تقسیمات کشوری ایران) به چندین ناحیه (معادل شهرستان ) و هر ناحیه به چندین جماعت دهات (معادل دهستان ) و هر جماعت به چندین ده (معادل روستا ) تقسیم می*گردد.
در سال ۱۳۸۸ تاجیکستان دارای یک ولایت مختار، دو ولایت، ۱۷ شهر، ۴۸ ناحیه (از آن جمله ۱۳ ناحیه تابع پایتخت و ۵۴ شهرک) بود.


ناحیه*ها و جماعت*ها



ناحیه*ها (شهرستان*ها) و جماعت*ها (بخش*ها) در تاجیکستان:


شهرها


رتبه شهر/ ولایت جمعیت
۱ دوشنبه/ دوشنبه ۶۷۹٬۴۰۰
۲ خجند / سغد ۱۵۵٬۹۰۰
۳ کولاب / ختلان ۹۳٬۹۰۰
۴ قرغان*تپه / ختلان ۷۱٬۰۰۰
۵ استروشن / سغد ۶۰٬۲۰۰
۶ وحدت / ناحیه*های تابع جمهوری ۴۹٬۱۰۰
۷ کان بادام / سغد ۴۷٬۱۰۰
۸ تورسون*زاده / ناحیه*های تابع جمهوری ۴۴٬۲۰۰
۹ اسفره / سغد ۴۰٬۶۰۰
۱۰ پنجکنت / سغد ۳۵٬۹۰۰




اقتصاد


کشور تاجیکستان از فقیرترین کشورها در میان جمهوری*های استقلال یافته از کشور اتحاد جماهیر شوروی سابق است. در سال ۲۰۰۵، تولید ناخالص ملی آن نزدیک به ۲ میلیارد دلار بود.




مردم


میزان ۷۹.۹٪ مردم تاجیک ، ۱۵.۳٪ ازبک، ۱.۱٪ روس، ۱.۱٪ قرقیز، ۰.۳٪ ترکمن و ۰.۳٪ تاتار هستند. اقلیت*های کوچک غیربومی نیز از قبیل اوکراینی، چینی، کره*ای و غیره نیز در تاجیکستان وجود دارند که ۲٪ مابقی از جمعیت ۷٬۲۱۵٬۷۰۰ نفری (برآورد سال ۱۳۸۷) این کشور را تشکیل می دهند. دین بیش از ۹۰٪ مردم اسلام است (۹۵٪ سنی حنفی، اقلیت ۵٪ شیعه که غالباً شیعه اسماعیلی و کمتر از ۱٪ آن شیعه دوازده امامی) می باشند.
تاریخ و فرهنگ تاجیکستان ، نقاط مشترک بسیاری با ایران دارد. در دوران قبل از اسلام، تاجیکستان جزئی از شاهنشاهی ایران بود. پس از اسلام، سرزمین خراسان و فرارود (از جمله تاجیکستان) زنده کننده فرهنگ ایرانی و به وجود آورنده زبان پارسی دری (جانشین زبان پهلوی) بودند. نخستین شاعران پارسی* زبان به ویژه رودکی ( پدر شعر پارسی ) از این ناحیه به پا خاستند. خراسان و فرارود مهد تمدن و علوم ایرانی بودند و بزرگانی مانند ابن سینا و فارابی را در خود پروراندند. حکومت سامانی نیز از تاجیکستان برخاسته* است.
بیشتر شیعیان در بدخشان زندگی می*کنند. غیر از دین اسلام اقلیت*های دینی آن مسیحیت، یهودیت، زرتشتی، بودایی و بهائیت است. طریقت نقشبندیه تصوف نیز در تاجیکستان وجود دارد.


شخصیت*ها
تیمور ملک از شخصیت ها و قهرمانان تاریخی تاجیک به شمار می*آید. از شخصیت های دیگر این کشور می توان به باباجان غفورف تاریخ*دان و نویسندهٔ کتاب تاریخ تاجیکان و بانو گلرخسار شاعر معاصر تاجیکستان که از همراهان مهدی اخوان ثالث و احمد شاملو و سیمین بهبهانی و بسیاری از دیگر شاعران و اهل فرهنگ و هنر ایران می باشد، اشاره نمود.




منبع : اطلاعات عمومی تاجیکستان