اگر والدین که الگوهای عملی برای کودکان و نوجوانان هستند، برای نماز اهمیت ویژه*ای قائل شوند و در این اندیشه پایدار و ثابت*قدم بمانند، فرزندان ایشان نیز به سوی نماز گرایش پیدا می*کنند

شروع نماز در سنین کودکی سبب می*شود که کودک این صفت حسنه را به*صورت عادتی معمول و سازنده در جسم و روان خود، ملکه کند و جزو برنامه*های همیشگی زندگی خود، قرار دهد و درنتیجه از همۀ فواید نماز، در بعد سلامت روانی در آینده برخوردار شود. به*علاوه، با شروع نماز در دوران کودکی، مفاهیمی مثل خدا و مذهب و دستوراتی مثل تعالیم اسلامی، چنان در ذهن پذیرنده و شفاف کودک که هنوز سنگینی و تیرگی گناهان ظرفیت*های فکری و مغزی او را آلوده نکرده است، جای می*گیرد که امکان شک و تردید در این زمینه برای او در آینده بسیار کاهش می*یابد.

جدای از فراگیری اعمال ظاهری نماز، کودک باید بداند که در ورای این اعمال چه اعتقاد و احساسی نهفته است و چه چیزی موجب می*شود که مسلمانان هر روز 5 بار به سوی کعبه حرکاتی را انجام دهند که ممکن است در نظر او بی*معنی جلوه کند. این مقصود را باید با آموزش*های ساده و توضیح مفهوم تشکر و سپاس*گزاری و کاربرد آن برای کودکان مشخص کرد (باهنر، 1388: 263).
برخی از افراد نماز کودکان را نوعی سرگرمی می*دانند و آن را فاقد ثواب و اجر الهی می*شمارند. حال آنکه چنین نیست و قطعاً عبادت در کودکی نیز حسناتی به همراه دارد. خوب است بدانیم که واجبات بزرگ*سالان و اعمال مستحبی آنان برای کودکان مستحب است و گناهان آن*ها برای کودکان مکروه است و مباحات برای هر دو مباح به حساب می*آید (ایمانی، 1382: 10تا 17).

اگر والدین که الگوهای عملی برای کودکان و نوجوانان هستند، برای نماز اهمیت ویژه*ای قائل شوند و در این اندیشه پایدار و ثابت*قدم بمانند، فرزندان ایشان نیز به سوی نماز گرایش پیدا می*کنند و به آن رو می*آورند. وقتی کودک از همان آغاز کودکی خویش، بارها و بارها مشاهده کند که پدر و مادر مهربان و دلسوز و محبوب او در خانه، سفر، گردش، میهمانی، کار و در هر وضعیتی به ندای اذان و اقامۀ نماز بیش از هر چیز دیگر اهمیت می*دهند و بزرگترین رسالت خود را به هنگام اذان، تحت هر شرایطی نمازخواندن و سخن*گفتن با خدا می*دانند، بدون تردید، نگرش و روش برداشت آن*ها از نماز نیز چنین خواهد بود (بافکار، 1386: 56). برای نماز*خوان*کردن کودکان می*توان از روش*های زیر استفاده کرد:

1. انگیزش
این روش در مراحل ابتدایی نمازگزاری فرزندان بسیار کارساز است. تشویق، تأیید، پاداش و هدیه*دادن، از ابزارهای این روش است که والدین می*توانند در تربیت دینی و جذب فرزندانشان به نماز از آن بهره بگیرند. در مراحل اولیۀ نمازگزاری، وقتی کودک روی زمین دراز می*کشد و صورت خود را به سجاده و مُهر می*مالد، به جای آنکه پای او را گرفته، حالت او را به صورت سجدۀ بزرگ*سالان درآوریم، بهتر است همان رفتار کودکانۀ او را تشویق و تأیید کنیم. تشویق، سبب می*شود که این رفتار مطلوب بارها و بارها تکرار شود.

2. عبادت جمعی و تأثیر آن در نمازخوانی فرزندان
برای آنکه پدر و مادر از پس نقش الگویی و آموزشی خود به*خوبی برآیند، بهتر است به همراه فرزندان و دیگر اعضای خانواده، فریضۀ نماز را به*صورت دسته*جمعی به جا آورند. بدین*ترتیب، هم امکان سهل*انگاری در نماز به کمترین اندازه می*رسد و هم فریضۀ دینی به شکل گروهی و منظم انجام می*گیرد. همچنین این کار سبب افزایش ارتباط عاطفی و روحیۀ هم*دلی و هم*بستگی میان اعضای خانواده می*شود.

3. پرهیز از رفتارهای ناخوشایند
والدین برای واداشتن کودکان به نماز نباید رفتارهای ناخوشایند از خود نشان دهند تا کودک از انجام فرایض دینی زده نشود. مانند:

ـ اعمال قدرت و مجبورکردن کودک به نماز؛

ـ گرفتن وقت تفریح کودک مانند: وقت بازی و تماشای فیلم، به*انگیزۀ نمازخواندن آن*ها؛

ـ مقایسۀ فرزندان خود با سایر کودکان نمازخوان؛

ـ دعوت کودک به نماز در زمانی که به تازگی تنبیه شده است؛

ـ خسته*کردن کودک یا نوجوان با برنامه*های اضافی و تعقیبات نماز.

4. گفت*وگو با فرزندان
اگرچه در تربیت الگویی، والدین باید بیشتر بکوشند به*طورغیرمستقیم با رفتار خویش، فرزندان خود را به نماز و یادگیری آن علاقه*مند کنند، گاهی آن*ها به*سادگی و آسانی حاضر به اصلاح رفتار خویش دربارۀ نماز نیستند. ازاین*رو، والدین باید با دلیل و استدلال قوی بتوانند از راه گفت*وگو و بحث*کردن به شکلی محرمانه، رفتار او را اصلاح کنند (بافکار، 1386: 56).

5. تبشیر و انذار
یکی از روش*های تربیتی پیامبران الهی برای هدایت مردم به سوی ارزش*های الهی، بشارت*دادن بوده است؛ یعنی به مردم بشارت می*داده*اند که بعد از انجام این تکالیف چه عطایایی نصیب شما می*شود. با استفاده از این روش و بشارت*دادن فرزندان به عواقب نیکوی اقامۀ نماز، می*توان گامی مهم برای نمازخوان*کردن کودکان برداشت.
انذار را به خبردادنی که همراه با ترساندن باشد، معنا کرده*اند. مقتضای عدل الهی این است که پیش از وقوع مجازات، آگاهی کافی دربارۀ آن ایجاد شود؛ زیرا کسی حقیقتاً بایدمجازات شود که از روی آگاهی و عمد به کار خلاف دست زند. بر حسب طبیعت انسانی و اقتضای سن، والدین می*توانند فرزند را از عاقبت ترک نماز و سبک*شمردن آن انذار کنند و به سوی نماز سوق دهند. به نظر می*رسد روش تبشیر و انذار برای کودکانی که معنای آن را درک می*کنند، مناسب است و برای کودکان در سنین پایین کارایی ندارد (خلجی، 1384: 48).

6. هماهنگی خانه و مدرسه و جامعه در آموزش مسائل دینی
یكی از عوامل مؤثر در تكوین شخصیت علمی و معنوی و جسمی كودك، ایجاد هماهنگی و همكاری مثبت و سازنده بین خانه و مدرسه و جامعه است. برای رسیدن به اهداف تربیت دینی و ترویج فرهنگ نماز، همكاری همۀ ارگان*ها و نهادها، به*ویژه نهادهای فرهنگی و تربیتی ضرورت دارد. خانه و مدرسه و جامعه در انجام*دادن وظایف تربیتی و پرورش مسائل دینی، مكمل یكدیگرند.
لازم است، تلاش دست*اندركاران تعلیم و تربیت بر این باشد كه پیوندی واقعی (نه ظاهری و صوری) بین خانه و مدرسه و جامعه ایجاد كنند. با این*گونه پیوند، هم خانه به فضایی اسلامی و آكنده از ارزش*های معنوی تبدیل می*شود و هم مدرسه، نقش سازنده و هدایتگری درزمینۀ ارزش*های دینی می*یابد. ازاین*رو، با هماهنگی و یكسانی فضای حاكم و ارزش*های معنوی و دینی در خانه و مدرسه، بسیاری از تعارضات و مشكلاتی كه ممكن است برای كودكان درنتیجۀ ناهماهنگی بین خانه و مدرسه و جامعه ایجاد شود، برطرف می*شود (مطهری، 1379: 21).

منبع: [برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید | عضویت]