شهر استخر حداقل از اواخر دوره*ی اشکانی به*عنوان مرکز ایالت فارس شاخته می*شد و در دوره*ی ساسانی به اوج رونق و اهمیت تاریخی*اش رسید.

به گزارش ایسنا، نطفه*ی اولیه*ی امپراطوری ساسانی در این شهر شکل گرفت و محل تاج*گذاری برخی پادشاه*های ساسانی بوده است. البته از مراحل آغازین شکوفایی شهر استخر که مربوط به اعصار پیش از ساسانی است، اطلاعات چندانی در دست نیست.
در دوره*ی هخامنشی برخی باستان*شناسان بیشتر با توجه به موقعیت جغرافیایی و نزدیکی به تخت جمشید، استخر را بخش عامه*نشین شهر پارسه (تخت جمشید) دانسته*اند. از سده*های پس از هخامنشی نیز برخی سکه*های حکام محلی پارس، عمده*ترین مدارک به*شمار می*روند.
در روزگار شاهنشاهی ساسانی، استخر به*عنوان خاستگاه آن دودمان، محل معبد مشهور آناهیتا و شهری برای تاج*گذاری، اهمیت فراوان داشته است. پس از انتقال مرکزیت حکومت ساسانی به غرب شاهنشاهی، استخر به*تدریج بخشی از اهمیت نخستین خود را از دست داد. با این وصف، به*عنوان مرکز آیینی و محل تاج*گذاری شاه*ها و نیز مرکز منطقه*ای فارس تا پایان این سلسله باقی ماند.
اشاره*هایی که در شاهنامه*ی فردوسی به نام استخر شده، علاوه بر اهمیت تاریخی، از این جهت که آیینی بودن این شهر را به*عنوان محل تاج*گذاری شاه*ها و مرکزی مذهبی نمایان می*کند، اهمیت دارد. مثلا در بیان جنگ*های اردشیر با اردوان پنجم اشکانی: «برین همنشان تا به شهر ستخر/که بهمن بدو داشت آواز و فخر» و یا درباره*ی تاج*گذاری بهرام گور: «درم داد و آمد به شهر ستخر/به سر برنهاد آن کئی تاج فخر».
با آغاز حمله*ها به ایران، فارس زودتر از مناطق دیگر مورد حمله قرار گرفت و در این میان، استخر با توجه به شورش*های متوالی سکنه*ی آن، بارها تسخیر و غارت شد. ویرانی*های حاصل از این حملات از یک*سو و رونق تدریجی شیراز، در اواخر سده*ی اول هجری از سوی دیگر، باعث مهاجرت بخش عمده*ای از سکنه آن شد.
بعد از آن نیز استخر در میان کشمکش حکام محلی صفاری، آل زیار و آل بویه به پادگانی نظامی تبدیل شد و سرانجام در اواخر زمامداری آل بویه به کلی ویران شد. شهر استخر پس از آن، مدتی به*شکل یک روستا به عمر خود ادامه داد و احتمالا در سده*های 9 و 10 هجری به کلی متروک و به*شکل امروزی خود درآمد.
محوطه*ی تاریخی معروف به شهر استخر در هفت کیلومتری شمال تخت جمشید، در حاشیه*ی شرقی دشت مرودشت در استان فارس قرار گرفته است.