ایبولا ویروس خطرناک و کشنده ای است که به سرعت به افراد دیگر منتقل می شود. با ما همراه شوید تا با جزئیات این بیماری آشنا گردید.

حقایق کوتاهی در مورد ایبولا

پنج نوع ویروس ایبولا وجود دارد که چهار نوع آن*ها موجب بیماری در انسان می*شوند. ویروس ایبولا ابتدا در دو مورد در سال 1976 در افریقا دیده شد. نام این بیماری از رودخانه ایبولا گرفته شده است که در نزدیکی دهکده*ای در جمهوری دموکراتیک کونگو واقع شده است که یکی از اولین موارد ابتلا به این بیماری در آن دیده شد. • بیماری ویروسی ایبولا (EVD) که سابقاً به عنوان تب خونریزی دهنده ایبولا شناخته می*شد، یک بیماری شدید و اغلب کشنده در انسان است. • این ویروس از حیوانات وحشی به انسان واردشده و از انسان به انسان منتقل می*شود. • درصد مرگ*ومیر متوسط این بیماری حدود 50% است. درصد مرگ*ومیر این بیماری در بروز آن در گذشته از 25% تا 90% متفاوت بوده است. • اولین بروز بیماری ویروسی ایبولا در دهکده دورافتاده*ای در افریقای مرکزی نزدیک به جنگل*های بارانی استوایی دیده شد، اما اخیراً در غرب افریقا این بیماری در نواحی بزرگ شهری و روستایی نیز گسترش یافته است. • مداخله اجتماعی، کلید موفقیت در کنترل بروز این بیماری است. کنترل مناسب این بیماری به اقداماتی مانند مدیریت، بررسی و ردیابی موارد تماس با فرد آلوده (contact tracing)، خدمات آزمایشگاهی مناسب، دفن مطمئن، و بسیج اجتماعی نیاز دارد. • مراقبت*های حمایتی زودهنگام با جلوگیری از بی*آب شدن بدن و درمان نشانه*های بیماری، احتمال نجات از بیماری را افزایش می*دهد. هنوز هیچ درمان اثبات*شده*ای برای خنثی کردن ویروس وجود ندارد اما درمان*های دارویی، ایمنی سازی و خونی در دست توسعه قرار دارد. • در حال حاضر واکسنی برای این بیماری وجود ندارد، اما دو نامزد احتمالی واکسن تحت بررسی قرار دارند. پیش*زمینه

ویروس ایبولا موجب بیماری جدی و حادی می*شود که اغلب در صورت عدم درمان منجر به مرگ می*گردد. بیماری ویروسی ایبولا ابتدا در سال 1976 در دو مورد همزمان یکی در انزرای سودان و دیگری در یامبوکو در جمهوری دموکراتیک کونگو دیده شد. موارد بعدی در دهکده*ای نزدیک به رودخانه ایبولا دیده شد (نام بیماری از همین رودخانه گرفته شده است). شیوع اخیر ایبولا در غرب افریقا (اولین موارد در مارس 2014 دیده شدند) بزرگ*ترین و پیچیده*ترین بروز ایبولا از زمان کشف این ویروس در سال 1976 است. موارد و مرگ*ومیرهای ناشی از این شیوع، بیش از مجموع همه موارد پیشین بوده است. شروع گسترش این بیماری از گینه بود و سپس از طریق مرزهای خشکی به لیبریا و سیرا لئون، از طریق هوایی (تنها یک مسافر) به نیجریه و از طریق خشکی (تنها یک مسافر) به سنگال گسترش یافت. کشورهایی که بیش*ترین میزان ابتلای این بیماری را دارند گینه، سیرا لئون، و لیبریا هستند که سیستمهای سلامت در آنجا بسیار ضعیف بوده و فاقد منابع زیربنایی و انسانی مناسب بوده و اخیراً دوره*های طولانی درگیری و بی*ثباتی در آن*ها اتفاق افتاده است. در ماه آگوست مدیر کل سازمان بهداشت جهانی (WHO) اعلام کرد که شیوع این بیماری وضعیت فوریتی در بهداشت و سلامتی عمومی بین*المللی است. یک بروز جداگانه و نامرتبط ایبولا در بواند اکواتور (بخش ایزوله*ای از جمهوری دموکراتیک کنگو) شروع شد. ویروس خانواده فیلوویریده (Filoviridae) سه جنس دارد: ویروس کویوا (Cuevavirus)، ویروس ماربورگ (Marburgvirus) و ویروس ایبولا (Ebolavirus). 5 گونه از آن شناخته*شده*اند: زئیر، بوندیبوگیو، سودان، رستون و جنگل تای. سه نوع اول (ویروس ایبولای بوندیبوگیو، زئیر و سودان) با شیوع گسترده آن در افریقا مرتبط بودند. ویروسی که در 2014 موجب بروز ایبولا در غرب افریقا شد به گونه*های زئیر تعلق دارد. چطور به ایبولا مبتلا می*شوید؟

ایبولا به اندازه ویروس*های شایع*تر مانند ویروس*های سرماخوردگی، آنفلوانزا یا سرخک مسری نیست. این بیماری از طریق تماس با مایعات پوست یا بدن یک حیوان عفونی مانند میمون، شامپانزه یا خفاش میوه*خوار به انسان منتقل می*شود و به همین شیوه از فردی به فرد دیگر گسترش می*یابد. افرادی که از فرد بیمار مراقبت می*کنند، یا فردی را که به واسطه این بیماری مرده است دفن می*کنند، اغلب به آن دچار می*شوند. شیوه*های دیگر ابتلا به ایبولا عبارت است از تماس با سوزن یا سطوح آلوده. ایبولا از طریق هوا، آب یا غذا منتقل نمی*شود. فردی که به ایبولا مبتلا شده است اما علائمی ندارد نیز نمی*تواند بیماری را منتقل کند. انتقال بیماری

تصور می*شود که خفاش*های میوه*خوار خانواده Pteropodidae میزبان*های اصلی ویروس ایبولا هستند. ایبولا از طریق تماس نزدیک با خون، ترشحات یا مایعات اندام*های بدن یک حیوان عفونی مانند شامپانزه، گوریل، خفاش میوه*خوار، میمون، بزگوزن جنگلی (forest antelope) و تشی بیمار یا مرده به جمعیت انسانی وارد می*شود. سپس از طریق تماس مستقیم (از طریق پوست یا غشای آسیب*دیده ) با خون، ترشحات یا مایعات بدن فرد آلوده و یا تماس با سطوح و مواد آلوده (مانند رختخواب و لباس آلوده به مایعات بدن فرد بیمار) از انسانی به انسان دیگر منتقل می*شود. کارکنان بهداشت و سلامت گاهی اوقات در حین درمان بیماران مشکوک یا مبتلا، به ایبولا آلوده می*شوند. زمانی چنین اتفاقی می*افتد که هنگام تماس نزدیک با بیماران، احتیاط*های سخت*گیرانه و دقیق کنترل عفونت انجام نمی*شود. مراسم تدفین که در آن عزاداران با بدن فرد متوفی تماس مستقیم دارند نیز ممکن است در انتقال بیماری نقش داشته باشد. تا زمانی که خون و مایعات بدن از جمله منی و شیر سینه حاوی ویروس باشند، فرد ناقل عفونت است. مردانی که از بیماری بهبودیافته*اند تا هفت هفته پس از بهبودی از بیماری ممکن است ناقل ویروس باشند. دوره نهفته بیماری ممکن است دو روز تا سه هفته باشد و تشخیص آن دشوار است. کارکنان و مراقبان بهداشت و سلامت، اگر احتیاط*های لازم در هنگام درمان بیماران را رعایت نکنند، در خطر ابتلا قرار می*گیرند. شکل: 1-ویروس ایبولا وارد پوشش سلول*های دستگاه تنفسی، چشم*ها یا حفره*های دیگر بدن می*شود. 2- محتوای ژنتیکی ویروس در داخل سلول رها می*شود. 3- این مواد ژنتیکی از تجهیزات سلول برای تکثیر خود استفاده می*کنند. 4- نسخه*های جدید ویروس تولیدشده و در بدن رها می*شوند. علائم بیماری ویروس ایبولا

دوره نهفته بیماری (مدت زمانی که طول می*کشد تا علائم ایجاد شود) دو تا بیست و یک روز است. در انسان*ها تا زمانی که علائم بیماری شروع نشود، بیماری مسری نیست. اولین علائم، شروع ناگهانی تب، خستگی، درد عضلانی، سردرد و گلو درد است. به دنبال آن استفراغ، اسهال، کهیر، علائم نارسایی کلیه و کبد و در برخی موارد خونریزی داخلی و خارجی (مانند خونریزی لثه*ها و وجود خون در مدفوع) اتفاق می*افتد. یافته*های آزمایشگاهی شمار کم پلاکت*ها و سلول*های سفید خون و افزایش آنزیمهای کبد را نشان می*دهد. گوشت بیشه (گوشت حیوانات غیر اهلی) حیواناتی مانند خفاش، بزگوزن، تشی و میمون خوراک لذیذی در بسیاری از نواحی غرب افریقا به شمار می*رود، اما ممکن است منشأ ویروس ایبولا نیز باشد. اوایل بیماری ممکن است مانند آنفلوانزا یا بیماری*های دیگر به نظر برسد. علائم متداول عبارت*اند از: • تب بالا • سردرد • درد عضلات و مفاصل • گلو درد • ضعف • درد معده • کاهش اشتها با پیشرفت بیماری، خونریزی داخلی بدن و نیز خونریزی از چشم*ها، گوش و بینی شروع می*شود. برخی از افراد خون بالا می*آورند، اسهال خونی دارند و کهیر می*زنند. چطور ایبولا تشخیص داده می*شود؟

گاهی اوقات از روی علائم به سختی می*توان ایبولا را تشخیص داد. پزشک ممکن است آزمایش*هایی برای رد احتمال بیماری*های دیگری مانند مالاریا یا وبا تجویز کند. آزمایش خون و بافت می*تواند ایبولا را نشان دهد. اگر به این بیماری مبتلا شده*اید فوراً از دیگران دوری کنید تا مانع گسترش بیماری شوید. تشخیص بیماری از بیماری*های عفونی دیگر مانند تیفوس، مالاریا و مننژیت ممکن است دشوار باشد. برای تأیید عفونت ویروسی ایبولا بررسی*های زیر انجام می*شود: • تست الایزا (antibody-capture enzyme-linked immunosorbent assay = ELISA) • تستهای شناسایی پادگن (antigen-capture) • تست خنثی*سازی سرم (serum neutralization) • سنجش واکنش زنجیره*ای پلیمراز نسخه*برداری معکوس (reverse transcriptase polymerase) • میکروسکوپی الکترونی • ایزوله کردن ویروس با کشت سلولی نمونه*های به دست آمده از بیماران، خطر شدید زیستی محسوب می*شود و تستهای آزمایشگاهی که بر روی نمونه*های غیرفعال انجام می*شود، باید تحت شرایط حداکثر محدودیت زیست*شناختی قرار بگیرد. درمان ایبولا چیست؟

هیچ معالجه*ای برای ایبولا وجود ندارد اما محققان در حال بررسی و مطالعه هستند. درمان این بیماری شامل سرم آزمایشی است که سلول*های عفونی را نابود می*سازد. پزشک علائم ایبولا را با موارد زیر مدیریت می*کند: • مایعات و الکترولیتها • اکسیژن • داروی فشارخون • تزریق خون • درمان عفونت*های دیگر مراقبت*ها در جلوگیری از بی*آب شدن بدن با مصرف مایعات به صورت خوراکی یا تزریقی، و همچنین درمان علائم خاص ، احتمال نجات را افزایش می*دهد. اگر چه هیچ معالجه*ای برای این بیماری هنوز وجود ندارد اما طیفی از درمان*ها از جمله محصولات خون، درمان*های ایمنی ، و درمان*های دارویی در حال حاضر تحت ارزیابی هستند. پیشگیری و کنترل

چگونه می*توان از ابتلا به ایبولا پیشگیری کرد؟
بهترین راه پیشگیری از این بیماری سفر نکردن به نواحی است که ویروس در آن وجود دارد. مراقبان بهداشت و سلامت با پوشیدن ماسک، دستکش و عینک*های محافظ در هنگام تماس با افراد مبتلا به ایبولا از آلوده شدن به این ویروس پیشگیری می*کنند. مداخله و آگاهی اجتماع کلید موفقیت در کنترل بروز این بیماری است. کنترل مناسب این بیماری به اقداماتی مانند مدیریت، بررسی، و ارزیابی موارد تماس با فرد آلوده، خدمات آزمایشگاهی مناسب، دفن مطمئن و بسیج اجتماعی است. افزایش هوشیاری در مورد عوامل خطر عفونت ایبولا و اقدامات محافظتی که افراد می*توانند انجام دهند، راه موثری برای کاهش انتقال ویروس بین انسان*ها است. در اطلاعیه*های کاهش خطر باید به فاکتورهای زیر توجه شود: • کاهش خطر انتقال ویروس از حیوان به انسان به واسطه تماس با حیوانات آلوده و مصرف گوشت خام آن*ها : باید با دستکش و لباس*های محافظ دیگر با بدن حیوانات تماس برقرار شود. محصولات حیوانی (خون و گوشت) باید پیش از مصرف کامل پخته شوند. • کاهش خطر انتقال انسان به انسان از طریق تماس مستقیم یا نزدیک به فرد مبتلا به ویژه تماس با مایعات بدن او: دستکش و تجهیزات محافظتی مناسب باید هنگام مراقبت از بیمار در منزل استفاده شود. شستشوی مرتب پس از ملاقات بیمار در بیمارستان و نیز پس از مراقبت از بیمار در خانه، لازم است. • اقدامات محدودکننده شیوع آلودگی شامل این موارد است: دفن بی*خطر و فوری افرادی که به واسطه این بیماری جان خود را از دست داده*اند، شناسایی افرادی که در تماس با فرد مبتلا به ایبولا بوده*اند، نظارت بر سلامت اطرافیان بیمار تا 21 روز، اهمیت جدا کردن افراد بیمار از سالم برای پیشگیری از گسترش عفونت، اهمیت بهداشت مناسب و حفظ پاکیزگی محیط. کنترل عفونت در مراقبان بهداشت و سلامت:

این افراد همیشه باید احتیاط*های استاندارد را هنگام مراقبت از بیماران (بدون توجه به تشخیص در نظر گرفته*شده) رعایت کنند . این موارد احتیاطی شامل بهداشت پایه دست*ها، بهداشت تنفسی، استفاده از تجهیزات محافظتی فردی (برای جلوگیری از پاشیده شدن یا انواع تماس*های دیگر با مواد عفونی با آن*ها)، کارهای تزریقاتی و دفن بی*خطر و ایمن. کارکنان بهداشتی که از افراد مشکوک یا مبتلا به ایبولا مراقبت می*کنند باید توجه بیشتری برای جلوگیری از تماس با خون و مایعات بیمار و سطوح آلوده مانند لباس*ها و رختخواب بیمار داشته باشند. در تماس نزدیک (یک متر) با بیمار مبتلا به ایبولا، فرد مراقب باید از محافظ صورت (نقاب و ماسک و عینک مخصوص)، لباس آستین بلند و تمیز غیر استریل به همراه دستکش (دستکش استریل برای برخی از کارهای لازم) استفاده کنند. کارکنان آزمایشگاه نیز در خطر قرار دارند. باید تنها کارکنان آموزش*دیده، نمونه*های گرفته*شده انسانی و حیوانی برای بررسی عفونت ایبولا را از طریق تجهیزات مناسب آزمایشگاهی حمل و بررسی کنند. واکنش سازمان بهداشت جهانی

سازمان بهداشت جهانی با حفظ نظارت بر بیماری ویروس ایبولا و حمایت از کشورهایی که در خطر قرار دارند برای ایجاد برنامه*های آمادگی و مقابله، به پیشگیری از شیوع این بیماری کمک می*کند. هنگامی که بروز بیماری شناسایی می*شود، سازمان بهداشت جهانی اقدامات حمایتی در این زمینه انجام می*دهد، از قبیل مراقبت*های حمایتی، درگیر کردن اجتماع، مدیریت، خدمات آزمایشگاهی، ردیابی موارد تماس با فرد آلوده، کنترل عفونت، حمایت لجیستیکی (مدیریت جریان) و آموزش و کمک به دفن ایمن و بی*خطر. جدول: گاه*شمار بروزهای پیشین بیماری ویروس ایبولا

سال کشور گونه ویروس تعداد مرگ درصد مرگ*ومیر
2012
جمهوری دموکراتیک کنگو
بوندیبوگیو
57
29
51%
2012
اوگاندا
سودان
7
4
57%
2012
اوگاندا
سودان
24
17
71%
2011
اوگاندا
سودان
1
1
100%
2008
جمهوری دموکراتیک کنگو
زئیر
32
14
44%
2007
اوگاندا
بوندیبوگیو
149
37
25%
2007
کنگو
زئیر
264
187
71%
2005
کنگو
زئیر
12
10
83%
2004
سودان
سودانه
17
7
41%
2003
کنگو
زئیر
35
29
83%
2003
کنگو
زئیر
143
128
90%
2001-2002
کنگو
زئیر
59
44
75%
2001-2002
کنگو
زئیر
65
53
82%
2000
اوگاندا
سودان
425
224
53%
1996
افریقای جنوبی
زئیر
1
1
100%
1996
گابون
زئیر
60
45
75%
1996
گابون
زئیر
31
21
68%
1995
کنگو
زئیر
315
254
81%
1994
ساحل عاججنگل تای
1
0
0%
1994
گابون
زئیر
52
31
60%
1979
سودان
سودان
34
22
65%
1977
کنگو
زئیر
1
1
100%
1976
سودان
سودان
284
151
53%
1976
کنگو
زئیر
318
280
88%
چرا ایبولا خطرناک است؟

شکل: مرگ*ومیر ناشی از بیماری ایبولا از سال 1976 (نواحی قهوه*ای رنگ مرگ*ومیر از سال 1976 تا 2013 و نواحی سبز رنگ مرگ*ومیر سال 2014 را نشان می*دهد. اندازه دایره با افزایش میزان مرگ*ومیر افزایش می*یابد)
بروز بیماری ایبولا در سال جاری غیرمعمول است چون از گینه شروع شد، جایی که هرگز پیش از این ایبولا در آن مشاهده نشده بود و به سرعت به نواحی شهری گسترش یافت.
بیست مورد بیماری توسط افرادی که از کشور محل گسترش ایبولا به نیجریه وارد شدند و هشت مورد مرگ اتفاق افتاد. امریکا و سنگال یک مورد مرگ داشته*اند. مرکز کنترل بیماری*های امریکا در ماه سپتامبر گفته است که گسترش ویروس در نیجریه و سنگال با موفقیت محدود شده است. در اکتبر یک پرستار در اسپانیا پس از درمان دو مبلغ مذهبی اسپانیایی که در نهایت در مادرید درگذشتند، اولین فردی بود که خارج از غرب افریقا به این ویروس مرگبار مبتلا شد. آیا رسوم و فرهنگ نیز می*تواند موجب گسترش ایبولا شود؟

ایبولا از طریق تماس فیزیکی نزدیک با فرد مبتلا منتقل می*شود. در کشورهای غرب افریقا که ایبولا شیوع یافته است، رسوم فرهنگی و مذهبی دربردارنده رفتارهایی است که شامل تماس نزدیک فیزیکی است. در آغوش گرفتن بخش طبیعی از اعمال مذهبی و فرهنگی در لیبریا و سیرا لئون است و در آن نواحی مراسم*های تدفین با شستشو، لمس و بوسیدن بدن مرده همراه است. اغلب افرادی که مراتب بالایی در اجتماع دارند مسئول شستشو و آماده سازی جسد هستند. برای زنان این کار شامل بافتن مو و برای مردان اصلاح سر می*باشد.
اقدامات احتیاطی سخت*گیرانه ای هنگام دفن فردی که به واسطه ایبولا مرده است باید مراعات شود. اگر فردی به واسطه ایبولا مرده باشد بدنش مقدار بسیار زیادی ویروس دارد. خونریزی علامت معمول این بیماری پیش از مرگ است. افرادی که جسد را آماده کرده و در تماس با خون یا مایعات دیگر بدن او قرار می*گیرند در بیش*ترین خطر ابتلا به این بیماری قرار می*گیرند. پزشکان بدون مرز تلاش می*کنند مردم را از خطراتی که تماس با عزیزانی که به واسطه ایبولا مرده*اند برایشان ایجاد می*کند آگاه کنند، اما قبولاندن این امر به آن*ها کار بسیار دشواری است. همه موارد شیوع پیش*ازاین بسیار کوچک*تر بوده و در نواحی ای اتفاق می*افتادند که ایبولا پیشاپیش شناخته شده بود، مانند اوگاندا و جمهوری دموکراتیک کنگو. در آن نواحی سال*ها طول کشیده بود تا اطلاعات در مورد اجتناب از تماس به آگاهی عمومی برسد. در غرب افریقا فرصتی برای تغییرات فرهنگی لازم وجود نداشته است. در صورت ابتلا چه کاری می*توانم انجام دهم؟

باید خود را ایزوله کنید (از دیگران جدا کنید) و به دنبال کمک حرفه*ای باشید. احتمال نجات در بیمارانی که زودتر درمان دریافت می*کنند بیشتر است. این بیماری در حال حاضر به طور متوسط جان 50 تا 60 درصد از مبتلایان را می*گیرد.
بیمارانی که به ایبولا مبتلا شده*اند غالباً بدنشان بی*آب می*شود بنابراین باید مایعات حاوی الکترولیتها را بنوشند یا به صورت تزریق این مایعات را دریافت کنند. سازمان پزشکان بدون مرز می*گوید این بیماری مرگبارترین و تهاجمی*ترین حمله ویروسی است. هنوز مشخص نیست چه عاملی موجب می*شود برخی مردم از این بیماری بهبود یابند درحالی*که برخی دیگر از پا در می آیند.
در همه موارد به جز دو مورد (اولی در مادرید و دومی در دالاس) بیماران در غرب افریقا مبتلا شده بودند.


منبع:عفونت ویروسی ایبولا