از ویکی*پدیا، دانشنامهٔ آزاد
الیاف پنبه در زیر میکروسکوپ الکترونی

الیاف طبیعی، به الیافی می گویند که منشاء طبیعی داشته و از مواد شیمیایی در تولید آنها استفاده نشده است. پنبه،كتان،چتايي،كنف الياف گياهي هستند. براي الياف حيواني مي توان به پشم،مو و ابريشم اشاره كرد. اليافي مانند الياف شيشه،الياف كربن،پنبه نسوز و الياف فلزي ،معدني كه منشا آنها كاني ها هستند،م يباشند. جانورانی نظیر گوسفند، بز، کرم ابریشم، آلپاکا و خرگوش و گیاهانی مانند پنبه، کتان، کنف، چتایی، سیسال و نارگیل، منشاء الیاف طبیعی هستند. همچنین الیاف پنبه نسوز نیز منشاء طبیعی (معدنی) داشته و در تهیه لباس*های ضد آتش از آنها استفاده می شود.
پشم و ابریشم از اصلی*ترین و پرکاربردترین الیاف طبیعی با ریشه حیوانی هستند و همواره در اقتصاد کشورها نقش کلیدی را به عهده داشته اند. مهم ترین لیف با ریشه گیاهی، الیاف پنبه است، این لیف در برخی کشورها مثل ازبکستان، هند، ترکمنستان، مصر و پاکستان، نقش اقتصادی مهمی را ایفا می کند. از آنجا که الیاف طبیعی جذب آب بیشتری نسبت به الیاف مصنوعی دارند و همچنین عایق حرارتی بهتری نسبت به الیاف بشر ساخت هستند، لذا در تهیه الیاف مصنوعی، بنا بر فناوری تکسچرایزینگ، الیاف طبیعی الگو بوده و الیاف مصنوعی را با توجه به نزدیک تر شدن خصوصیات شان به الیاف طبیعی تولید می کنند.
تاریخچه
در یک زمان از طول تاریخ، انسان دریافت که رویش مویین پوست حیوانات و رشته*های نازک و بلند برخی از گیاهان آمادگی دارند که به وسیله تابیده شدن به دور خود، رشته*های بلند تری را تشکیل دهند که موسوم به نخ است. بشر با بافتن نخ به تولید پارچه روی آورد تا به این روش پوشاک را ابداع نماید.
رده بندی
الیاف طبیعی بر حسب منشأء طبیعی خود به سه گروه فرعی تقسیم می شوند: الیاف حیوانی، الیاف گیاهی و الیاف معدنی.
الیاف حیوانی
این الیاف پوشش بدن حیوانات را تشکیل می دهند که مهم ترین آنها عبارت اند از پشم و مو (مثل کشمیر، آلپاكا و موی خرگوش) و یا اینکه از ماده ای که از کرم ابریشم خارج می شوند به وجود می آید، مانند: ابریشم طبیعی و ابریشم وحشی. الیاف حیوانی به گروه*های فرعی زیر تقسیم می شوند:

پشم
ابریشم
مو
الیاف گیاهی
الیاف گیاهی شامل مهمترین الیاف نساجی یعنی پنبه و تعداد دیگری از الیاف مانند کتان، کنف و چتایی. این دسته از الیاف بر حسب این که از کدام قسمت گیاه تهیه می شوند باز خود به دسته*های فرعی تقسیم می گردند که عبارتند از:
الیاف دانه ای مانند پنبه
الیاف برگی مانند سیسال و مانیلا
الیاف ساقه ای مانند کتان، چتایی و کنف و باگاس
الیاف میوه ای مانند نارگیل
الیاف معدنی
مصرف این نوع الیاف در صنعت نساجی محدود بوده و مهمترین آنها پنبه نسوز می باشد. این الیاف دارای مصارف صنعتی هستند و در پارچه*های ضد آتش نیز به کار می روند.
ساختمان و ویژگی ها
گونی بافته شده با الیاف چتایی
ساختمان مولکولی و یا داخلی الیاف
در نتیجه پژوهش*ها مشخص شده است که همان طور که در ریسندگی، یک نخ از تابیده شدن مجموع چند ليف ساخته می شود، یک لیف هم از مجموع رشته*های کوچکتری به نام فیبریل به وجود آنده است. هر فيبریل نیز مرکب از مولکول*های زنجیری (بسپار یا (پليمر) است که کم و بیش به موازات یکدیگر در محور طولی فیبریل قرار دارند و در بعضی نقاط به وسیله زنجیرهای عرضی به یگدیگر متصل شده اند.
نحوه قرار گرفتن مولکول*ها در الیاف
مولکول*های سازنده الیاف کم و بیش به طور موازی در امتداد طول محور لیف قرار گرفته اند. در حقیقت تشابه زیادی در طرز قرار گرفتن مولکول*ها در لیف و الیاف در نخ وجود دارد.
آرایش یافتگی مولکول ها
آرایش یافتگی مولکول*های الیاف عبارت است از قرارگرفتن زنجیر طویل مولکول*ها به طور موازی نسبت به محور لیف، درجه آرایش یافتگی مولکول*های الیاف طبیعی بستگی به نوع لیف دارد؛ برای مثال رامی و کنف هر دو الیاف سلولزی هستند و زنجیرهای مولکولی آنها آرایش یافته است و در نتیجه دارای استحکام بیشتری نسبت به پنبه هستند.
ساختمان و شکل ظاهری الیاف
ساختمان و شکل ظاهری الیاف یکی از مهمترین عواملی است که بر خواص نخ و پارچه اثر به سزایی دارد به طور مثال سطح فلس دار و یا موج دار پشم اثر مستقیمی بر خاصیت نمدی شدن پارچه*های پشمی و همچنین بر خاصیت " زیردست" پشم دارد.
استحکام کشش
لازم*ترین ویژگی الیاف که به عنوان ماده خام جهت تهیه نخ و سپس در ساختمان پارچه به کار می رود قدرت آن است. از آنجایی که پارچه*ها بر حسب مقاصد مختلف تهیه می شوند. فدرت مجموع دسته لیف همیشه کمتر از قدرت فرد فرد الیافی است که آن را ساخته اند.
خاصیت ارتجاعی یا الاستیسیته
الاستیسیته یا قابلیت ارتجاعی، خاصیت جسمی است که در اثر یک نیروی خارجی تغییر شکل می یابد ولی پس از رفع نیروی خارجی به حالت اولیه برگردد.. به طور کلی این خاصیت در اکثر مواد طبیعی و یا مصنوعی کم و بیش وجود دارد.
بازگشت از حالت الاستیک
بازگشت الاستیکی، یکی از خواص مهم الیاف و نهایتا" نخ و پارچه است زیرا منسوجات باید در هر حالت، پس از رفع هر نوع کشش و فشار، شکل خودشان را حفظ کنند.
طول لیف
هر چه طول لیف بیشتر باشد تماس سطحی آن با الیاف مجاور بیشتر و الیاف در یک نخ بهتر درگیر می شوند. در یک نخ، هر اندازه الیاف بیشتر در گیر و بهتر به دور هم تاب بخورند استحکام و یکنواختی آن نخ بهتر است. بنابراین طول الیاف در استحکام نخ و پارچه تأثیر فراوانی دارد.
تورم الیاف
هنگامی که الیاف در محیط مرطوب قرار گیرند و یا هنگامی که در آب غوطه ور هستند مولکول*های آب از طریق نقاط آرایش نیافته در الیاف به سرعت به داخل آنها نفوذ می کنند.
مهندس فرامرز شعبانی مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای کشاورزی پنبه و دانه های روغنی کشور در گفتگو با کانون هماهنگی پنبه وگیاهان لیفی اظهار داشت :
تصویب تشکیل «صندوق حمایت از توسعه کشت پنبه و دانه های روغنی» در جلسه مورخ 6/12/92 کمیسیون محترم کشاورزی،آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی باعث امید بیشتر در تولیدکنندگان این محصولات استراتژیک گردید.ایشان اظهار داشت تشکیل این صندوق باعث افزایش تولید داخل و تأمین منابع مالی مورد نیاز توسعه کشت و برنامه ریزی در این بخش بوده و در نتیجه باعث تحقق نیل به خودکفایی در تولید پنبه و دانه های روغنی می گردد. ایشان اظهار نمود وظیفه خود میدانم از زحمات و توجهات اعضای محترم کمیسیون کشاورزی آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی و مسئولان محترم وزارت جهاد کشاورزی برای پیگیری و تشکیل این صندوق صمیمانه سپاسگزاری نموده و توفیقات روزافزون همگان را در راه اعتلای کشاورزی پایدار کشور اسلامیمان از خداوند متعال مسئلت می نمایم.

وی اظهار کرد با توجه به ظرفیتها و زیرساختها و بسترهایی که در صنایع وابسته به پنبه و دانه های روغنی در کشور فراهم می باشد بطور مثال ظرفیت سالانه کارخانجات پنبه پاک کنی به مقدار 700 هزار تن وش و کارخانجات صنایع روغن کشی با ظرفیت سالانه بیش از 3 میلیون تن دانه روغنی و همچنین ظرفیت صنایع نخ ریسی سالانه حدود 150 هزار تن پنبه محلوج می باشد.

ایشان اظهار امیدواری نمود که با اتکال به خداوند و با همت و برنامه ریزی مدون و کارشناسی و با به کارگرفتن خرد جمعی و با توجه به پتانسیل و ظرفیتها و منابع ملی بالقوه در کشورمان و با اعمال نمودن سیاستهای تشویقی و حمایتی، خودکفایی در این بخش دور از انتظار نبوده که با محقق شدن این امرعلاوه بر قطع وابستگی به خارج از کشور، باعث فعال شدن بیش از پیش چرخه صنعت و اشتغال در کشور خواهد بود.



وی درخصوص اقتصاد مقاومتی در بخش کشاورزی اظهار داشت: زیربنایی ترین کار برای خلق حماسه اقتصادی پیگیری اقتصاد مقاومتی می باشد ما باید در این خصوص سعی و تلاشمان را مضاعف و اعتقاد به تولید گرایی و تأمین نیازها از داخل و اتکا به درون کشور و تلاش برای بهره گیری از حداکثر امکانات موجود برای تولید محصولات استراتژیک و قطع وابستگی به کشورهای خارجی و افزایش بهره وری، داشته باشیم و در اقتصاد مقاومتی باید بررسی شود هر فاکتوری که تولید را افزایش می دهد و هزینه ها و قیمت تمام شده را پایین می آورد مورد توجه قرار گیرد که رهبر انقلاب حضرت امام خامنه ای (مد ظله العالی) که در خصوص اقتصاد مقاومتی فرموده اند مردمی کردن اقتصاد جزء الزامات اقتصاد مقاومتی است و با سیاستهای اصل 44 که اعلام شد، میتواند یک تحول بوجود آورد بخش خصوصی را باید توانمند کرد و هم به فعالیت اقتصادی تشویق شوند. کاهش وابستگی به نفت یکی از الزامات اقتصاد مقاومتی است و یک رکن دیگر اقتصاد مقاومتی حمایت از تولید ملی، صنعت و کشاورزی است.
سونات