ال*پی*جی
از ویکی*پدیا، دانشنامهٔ آزاد
سیلندر گاز مایع
مخزن ال*پی*جی که معمولاً در پالایشگاه*ها استفاده می*شود

گاز مایع یا ال*پی*جی (مخفف Liquefied Petroleum Gas) به دو گاز هیدروکربنی بوتان و پروپان یا ترکیب آنها گفته می*شود که در حالت مایع نگه داشته می*شوند. معمولاً مقادیر کمی از ترکیباتی چون پروپیلن و بوتیلن نیز در کاز مایع موجود است. گاز مایع بیشتر برای کاربردهای گرمایشی و به عنوان سوخت وسایل نقلیه استفاده می*شود. همچنین در ساخت اسپری*ها و به عنوان گاز خنک*کننده در وسایل سرمازا همچون یخچال و فریزر نیز استفاده می*شود.

ال*پی*جی در پالایشگاه محصول فرعی تصفیه گاز طبیعی و پالایش نفت خام است. ارزش حرارتی گاز مایع ۴۶.۱ مگاژول/کیلوگرم است که بالاتر از بنزین و نفت کوره است و در وزن مساوی انرژی بالاتری تولید می*کند اما ارزش حرارتی آن در حجم مساوی کمتر است چون گاز است و تراکم کمتری دارد. هر لیتر گاز مایع ۵۰۰ تا ۵۸۰ گرم و هر لیتر بنزین ۷۱۰ تا ۷۷۰ گرم وزن دارد. این گاز در دمای ۲۱ درجه سلسیوس تحت فشار حداکثر ۸ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع به مایع تبدیل می*شود. و در زمان تولید فاقد رنگ و بو و حتی مزه است که برای ایمنی بیشتر به آن ترکیبات گوگرد دار به نام مرکاپتان (که شامل اتیل مرکاپتان و متیل مرکاپتان) اضافه می*شود.

ال*پی*جی را نباید با ال*ان*جی (گاز طبیعی مایع*شده) اشتباه گرفت. ال*ان*جی در واقع همان گاز طبیعی (عمدتاً متان و اتان) است که برای حمل*ونقل راحت*تر به صورت گاز درمی*اید. سی*ان*جی نیز گاز طبیعی است که فشرده شده تا حجم کمتری را اشغال کند.
مصارف خانگی و صنایع کوچک
اکثر مردم به ال پی جی گاز مایع می*گویند که در سیلندرهای قابل حمل ۵۰ کیلویی ، ۱۱ کیلویی و ۲ کیلویی(پیکنیکی) در ایران به فروش می*رسد.( قبل از این که شهرها لوله کشی گاز طبیعی شوند عمده مصرف خانه*ها برای اجاق*ها و در زمان بی برقی برای روشنایی، گاز مایع سیلندری بود که بعد از لوله کشی شبکه گاز طبیعی برای هر خانه، دیگر کمتر در خانه*ها استفاده می*شود.)
در صنایع کوچک که مصرف کننده صنعتی نمی*تواند هزینه نصب مخازن بزرگ گاز را تامین نماید و یا مکان نصب این مخازن را ندارد از سیلندرهای ۵۰ کیلویی که قابل حمل است استفاده کرده و آن را در خارج از ساختمان به لوله کشی گاز ساختمان وصل می کند.
مصارف صنعتی
برای مصارف صنعتی از ال پی جی (LPG) در مخازن بزرگتری که در محل تولیدی صنعتی نصب شده*است استفاده می*شود. این مخازن به وسیله ماشین*های حمل گاز مایع (گاز کش) مستقیم از پالایشگاه و یا شرکت*های توزبع گاز مایع پُر می*شوند.
ظرفیت*های استاندارد مخازن گاز مایع صنعتی
مخازن بر اساس اندازه ظرفیت آبی آن ( مقدار آبی که در آن جای می*گیرد) به صورت استاندارد به ظرفیت*های زیر تقسیم می*شود.
۱۲۵ گالن، ۲۵۰ گالن، ۵۰۰ گالن، ۱۰۰۰ گالن، ۱۵۰۰ گالن، ۲۰۰۰ گالن، ۳۰۰۰ گالن، ۶۵۶۵ گالن، ۹۸۰۰ گالن، ۱۲۰۰۰ گالن، ۲۰۰۰۰ گالن، ۳۰۰۰۰ گالن
این مخازن بغیر از ۱۲۵ و ۲۵۰ گالن آن همگی به صورت استوانه*ای بوده و همگی شامل بدنه مخزن و دو عدسی برای کلگی آن می*باشد. و در مخازن ۹۸۰۰ گالن به بالا دریچه*ای آدم رو (MANHOLE) برای آن در نظر گرفته شده*است.
موارد استفاده ال پی جی

این گاز به دلیل این که به سادگی قابل حمل و نقل است در بسیاری از مکانهایی که استفاده از منابع دیگر سوخت امکان پذیر نیست استفاده می*گردد.

خانه*ها جهت اجاق گازها و وسایل گرمایشی
کارخانه*ها جهت سوخت کوره*ها و مشعل*ها ( و در بعضی از آنها جهت سوخت دوم)
آشپزخانه*های صنعتی و تجاری
سیستم جرقه زن (IGNITION) توربین*های گازی در نیروگاه*های سیکل ترکیبی

سوخت دوم برای خودروها
گاز طبیعی مایع یا ال*ان*جی (به انگلیسی: Liquefied natural gas) به گاز طبیعی*ای اطلاق می*شود که موقتاً برای ذخیره*سازی یا حمل*ونقل در حجم زیاد به حالت مایع تبدیل شده است.
ال*ان*جی حجمی معادل ۱/۶۰۰ حجم گاز طبیعی در حالت گازی را داراست. گاز مایع، بی*بو، بی*رنگ، غیر سمی و غیر خورنده است. خطراتی که این گاز می تواند در پی داشته باشد شامل شعله*ورشدن، انجماد و خفگی می*باشد. چُگالی انرژی ال*ان*جی ۶۰ درصد سوخت دیزل می*باشد.
فرایند میعان شامل حذف ترکیبات خاصی همچون گردوغبار، گازهای اسیدی، هلیوم، آب و هیدروکربنهای سنگین است که در جریان روبه*پایین،(انتقال گاز در لوله*ها) برای گاز دچار مشکل می*نمایند. گاز طبیعی را بعد از حذف موارد فوق در فشاری معادل فشار اتمسفر و دمای ۱۶۲- درجه سانتی*گراد سرد می*کنند.(حداکثر فشار گاز برای کاربردهای انتقال در فشاری معادل ۲۵ کیلو پاسکال یا ۳٫۶ پی*اس*آی است).
کاهش حجم گاز در شرایطی که خطوط لوله در دسترس نمی*باشد، باعث صرفه*جویی اقتصادی در مسیرهای بلند می*شود. در مواردی که انتقال گاز طبیعی از طریق خط لوله اقتصادی یا عملیاتی نیست، می*توان آن را از طریق کشتی*های دریایی تانکر گاز مایع، که مخصوص این*کار طراحی شده*اند و یا تانکرهای جاده*ای، حمل نمود.
در بازارهای مصرف، ال*ان*جی مجدداً به حالت گاز در می*آید. چگالی ال*ان*جی، تقریباً از ۰٫۴۱ تا ۰٫۵ کیلوگرم*برلیتر، متغیر است، که تابعی از دما، فشار و ترکیبات آن می*باشد. مقدار گرمایش ال*ان*جی در بالاترین سطح، در دمای ۱۶۴- درجه سلسیوس به ۲۴ مگاژول بر لیتر می*رسد. کمترین میزان گرمایش ال*ان*جی ۲۱ مگاژول*برلیتر است.
ال*ان*جی، عمدتاً شامل متان (بیش از ۹۰ درصد) و مقادیر کمی اتان، پروپان، بوتان و برخی از آلکانهای سنگین دیگر می باشد. فرایند پالایش ال*ان*جی، میتواند به نحوی طراحی شود، که محصول نهایی تولید شده شامل ۱۰۰ درصد متان باشد.
گاز طبیعی فشرده یا سی*ان*جی (به انگلیسی: Compressed natural gas) سوختی است که عمدتا به عنوان جایگزینی برای بنزین، گازوئیل و گاز مایع به کار می*رود. سی*ان*جی نسبت به هر سه اینها آلودگی کمتری ایحاد می*کند. همچنین ایمنی بیشتری در هنگام نشت دارد چون گاز از هوا سبکتر است و به سرعت پراکنده می*شود.

سی*ان*جی با فشرده*سازی گاز طبیعی ایجاد می*شود به گونه*ای که حجمی که اشغال می*کند کمتر از یک درصد حجمی است که گاز طبیعی در شرایط عادی اشغال می*کند. گاز طبیعی عمدتا از متان تشکیل می*شود و از چاه*های گاز طبیعی، چاه*های نفتی و فراوری زباله*ها (بیوگاز) تولید می*شود.

سی*ان*جی هم در خودروهای بنزین*سوز که موتور آنها برای استفاده از سی*ان*جی اصلاح شده و هم در خودروهایی که با موتور اختصاصا سی*ان*جی سوز ساخته شده*اند، استفاده می*شود. در سال ۲۰۱۳ بیش از ۱۸ میلیون خودرو سی*ان*جی فعال بوده*اند. ایران بزرگترین ناوگان خودروهای سی*ان*جی سوز را با ۳.۵ میلیون در اختیار داشته*است. پاکستان و آرژانتین با بیش از دو میلیون و برزیل، چین و هند با بیش از یک و نیم میلیون خودروی سی*انجی*سوز در رتبه*های بعد قرار دارند.

از مزایای استفاده از گاز طبیعی در مقایسه با بنزین می*توان به آلایندگی کمتر، عدد اکتان بالا (۱۳۰)، افزایش راندمان ۱۵ درصدی و در کشوری چون ایران فراوانی و قیمت مناسب نام برد. در مقابل، هزینه احداث ایستگاههای سوختگیری، وجود محدودیت فضا در نصب مخازن سوختگیری بر روی خودرو، کاهش پیمایش خودرو و نیاز به طراحی و تقویت بخشهای متعددی از خودرو نظیر شاسی، اکسل (بدلیل افزایش وزن)، سیستم خنک کاری و غیره در خوروهای تبدیلی، از معایب استفاده از این سوخت می*باشد.

چگالی انرژی سی*ان*جی ۴۲ درصد گاز طبیعی مایع*شده و ۲۵ درصد گازوئیل است. یعنی سی*ان*جی در حجم مساوی یک*چهارم گازوییل انرژی تولید می*کند.
ده کشور برتر
با بزرگترین ناوگان خودروهای سی*ان*جی - ۲۰۱۳[۱]
(میلیون دستگاه)
رتبه کشور ناوگان
ثبت شده رتبه کشور ناوگان
ثبت شده
1 ایران ۳.۵ 6 چین ۱٫۵۰
2 پاکستان ۲.۷۹ 7 ایتالیا ۰٫۸۲
3 آرژانتین ۲.۲۸ 8 کلمبیا ۰٫۴۶
4 برزیل ۱.۷۵ 9 ازبکستان ۰٫۴۵
5 هند ۱.۵۸ 10 تایلند ۰٫۴۲
جمع جهانی = ۱۷/۲۵ میلیون خودروی گاز طبیعی
سونات