گلبول قرمز
از ویکی*پدیا، دانشنامهٔ آزاد
گویچهٔ سرخ، گلبول قرمز یا اریتروسیت متداول*ترین نوع یاخته*های خونی است و در بدن مهره*داران، نقش اصلی رساندن اکسیژن را، از شش*ها (یا آبشش*ها) به بافت*ها، بازی می*کند.

گلبول*های قرمز سکه مانند(مقعر الطرفین)، کوچک و فاقد هسته و سایر اندامک*ها است. به همین جهت تنها منبع برای تامین انرژی در آن فرایند گلیکولیز است. در شرایط طبیعی قطر آن*ها به طور متوسط ۷٫۵ میکرون می*یاشد. اگر اندازهٔ سلول کوچک*تر از ۶ میکرون باشد میکروسیت و اگر بزرگ*تر از ۹ میکرون باشد، ماکروسیت نامیده می*شود. حضور گویچه*های قرمز با اندازه*های مختلف در خون را آنیزوسیتوزیس (Anisicytosis) و حضورشان با اشکال مختلف در خون را پوی*کیلوسیتوزیس (Poikilocytosis) می*نامند که در حالات مرضی دیده می*شوند. تعداد گویچه*های قرمز در حالت طبیعی در خون زنان ۳٫۶ تا ۵٫۵ میلیون و در خون مردان ۴٫۱ تا ۶ میلیون در هر میکرولیتر می*باشد. نسبت حجم سلول*های خون به کل خون بر حسب درصد را هماتوکریت مینامند. این نسبت در زنان و مردان سالم و بالغ به ترتیب برابر ۴۵-۳۵ و ۵۰-۴۰ درصد است.

سیتوپلاسم گویچه*های قرمز اسفنجی بوده و به وسیلهٔ غشاء پلاسمی قابل ارتجاعی احاطه شده تا این سلول بتواند تغییر شکل بدهد و از مویرگ*های باریک عبور کند.

در سیتوپلاسم گلبول رنگدانه*ای به نام هموگلوبین وجود دارد که پروتئینی آهن*دار است. گلبول قرمز به وسیلهٔ هموگلوبین خود در جاهایی که تراکم اکسیژن زیاد باشد این آهن با اکسیژن ترکیب شده و اُکسی هموگلوبین را تشکیل می*دهد و در جایی که تراکم اکسیژن کم باشد تجزیه شده و اکسیژن آزاد می*کند. این خاصیت هموگلوبین در جابه*جایی اکسیژن از شش*ها به بافت*ها بسیار سودمند است. عمر هر گلبول قرمز حدود چهار ماه است. بعد از این مدت گلبول در کبد تجزیه می*شود و آهن موجود در کبد اندوخته می*شودتراکم گلبول قرمز و عمر آن ۱۲۰ روز است.
تولید

تصویر الکترونی از سلول*های خون. گلبول قرمز(چپ تصویر) ٬ پلاکت (میانه تصویر) ٬ لوکوسیت (راست تصویر)

اریتروسیت*ها در دوران جنینی ابتدا در کیسه زرده و سپس در کبد، طحال، گره*های لنفی و مغز استخوان ساخته می*شوند. از حدود ۵ سالگی به بعد گلبول سازی فقط در مغز استخوان*های پهن و قسمتی از استخوان های متصل به تنه( مانند: ران) انجام می*شود. عامل تنظیم کننده ساخت اریتروسیت*ها پروتئینی یه نام اریتروپویتین است که بر اثر کاهش اکسیژن رسانی به بافت*ها از کبد و کلیه*ها ترشخ می*شود. برای ساخت اریتروسیت*ها وجود ویتامین ب۱۲ و همچنین اسید فولیک ضروری است. بنابراین کمبود آهن در بدن باعث نوعی کمخونی به نام آنِمی فقر آهن می*شود.


عمر اریتروسیت*ها در حدود ۱۲۰ روز است و بعد از آن غشای آنها سخت و شکننده می*شود و وقتی پیر می*شوند، در هنگام عبور از مویرگ*های کبد و طحال آسیب می*بینند و از بین می*روند.

به فرایند تولید گلبول قرمز Erythropoiesis گویند. در صورت کاهش یافتن سطح اکسیژن در کلیه، کلیه هورمون اریتروپویتین را ترشح می کند و فرایند تولید گلبول قرمز به کار می*افتد.
"سونات"