صنایع دستی ایران -1 ضریح سازی

ویکی پدیا

ضریح سازی یکی از صنایع دستی است و جنبه مذهبی دارد. ضریح سازی نوعی فلزکاری محسوب می*شود. برای ساخت درهای اماکن متبرکه هم از ضریح سازی استفاده می*شود. در بیشتر مواقع برای درست کردن ضریح، تیمی از فلزکاران با هم هکاری می*کنند. زرگران، قلمزنان، مشبک کاران، میناکاران در این گروه هستند. در ضریح سازی نباید آیات قرآن و نام بانی را ذکر کرد. اجزاء تشکیل دهنده ضریح به ترتیب بدنه و اسکلت، پیکره*های سنگی، ستون*ها، پایه ستون، گوی ماسوره*ها، لچکی*ها، ترنج*ها، کتیبه*های نقره، حواشی برجسته کاری، کتیبه*های طلا مشبک*های طلایی، زهوارها، میخ*های تزیینی، گلدان*ها، نقاشی*های داخل ضریح و پارچه روی سقف مزار می*باشد.

چوقا
چوقا یا چوخا، بالاپوش مردان روستایی و عشایر بختیاری در غرب ایران است که همواره دارای آستین کوتاه است. این پوشش در بین مردم شهرنشین این قوم نیز در مراسم گوناگون رواج دارد[۱] و توسط زنان بختیاری از موی گوسفند بافته می*شود.

چوقا نه پوششی سفید است و نه سیاه، بلکه پوششی است با دو رنگ سیاه و سفید. معمولاً بلندیِ چوقا باید به حدی باشد که تا زیر زانو برسد. نقشِ چوقا همواره دارای شکلی ثابت است و در آن خطوط سیاه به صورت عمودی وارد خطوط سفید می*شوند. درباره چراییِ نگاره این بالاپوش چند نظریه وجود دارد اما هنوز پیشنهاد همه پسندی درباره خاستگاه یا مضمون این نقش از سوی صاحب نظران انجام نشده*است. ترکیب رنگ*های دیگر چوقا کرم - آبی، کرم - سرمه*ای و یا کرم - قهوه*ای است. آستین کوتاه چوقا بیشتر حالت نمایشی دارد و به عنوان جیب نیز می*توان از آن استفاده کرد.[۱]
در شمال شرقی دزفول دهی به نام لیوس (دزفول) وجود دارد که چوقاهای بافته شده در آن بتدریج به «چوقا لیویسی یا لیواسی» مرسوم شدند و بر همین اساس به این بالاپوش چوقالیوسی هم می*گویند. تاریخ بافت این پوشش کمتر از صد سال است. برای بافتِ چوقا از دارِ خوابیده استفاده می*کنند و تکنیک بافت آن نیز مانند تکنیک گلیم بافی است با این تفاوت که خیلی ریز بافت تر است و تار و پود نازک دارد. طول پارچه مخصوص چوقا ۲٫۵ الی ۳٫۵ متر و عرض آن ۵۰ الی ۷۰ سانتیمتر است و با تاری از جنس پنبه (گاه پشم) و پود پشمی بافته می*شود. قطعات را پس از بافتن به اندازه لازم می*برند و کنار هم می*دوزند. پشم به کار رفته باید کیفیت بالایی داشته باشد.[۱]
این پوشش فقط مخصوص مردان است. مردان در تابستان در زیر چوقا پیراهن و در زمستان کت می*پوشند. مردان بختیاری (چهارمحال و بختیاری و خوزستان و غرب استان اصفهان) این پوشش را بر تن می*کنند.
چوقا بختیاری بافته*ای است از جنس پشم که مخصوص مردان است طرح آن بر گرفته از معبد چغازنبیل بزرگترین معبد عیلامیان می*باشد.
چوقا را بصورت نواری به عرض ۵۰ سانتیمتر وبلندی حدود ۵/۲ متر می*بافند. این نوار از دو قسمت مساوی ومتفاوت تشکیل می*شود. بافت آن ساده*است ودر طول آن نوارهایی به عرض یک سانتیمتر با بافت یک ردیف نازک نخ مشکی جدا می*شوند. در یک قسمت همین بافت ساده که راه راه است، ادامه می*یابد ودر قسمت دیگر نقش پله*ای که رنگ آن مشکی است بافته می*شود. مدت زمان لازم برای بافت یک قطعه چوقا حدود ۲۰ روز است. پس از بافت چوقا آن قسمت را که بافت ساده دارد برای پایین تنه وقسمتی را که دارای نقش پله*ای مشکی است برای بالاتنه بکار برده وآن را می*دورند. پود چوقا از خامه پشمی است که توسط زنان ایل بوسیله پره ریسیده می*شود وتار آن از نخ پنبه*ای بسیار ظریف است که از بازار خریداری می*شود. چوقا در کلیه فصول سال مورد استفاده قرار می*گیرد. هنگامی که هوا سرد باشد چوقا را با بستن شالی در کمر به دور آن به بدن محکم می*بندند تا باد وسرما در آن نفوذ نکند. بافت چوقا به علت متراکم بودن وپشمی بودن آن تا حدودی مانع نفوذ باران می*شود. هنگام گرما ویا در حال کوه پیمایی دامن چوقا را از پایین تا کرده به کمر یا شانه حائل می*کنند تا دامن آن دست وپای فرد رانگیرد.
برای بافت یک چوقای متوسط حدود یک کیلو گرم نخ پنبه*ای (پود) ویک کیلو خامه پشمی بکار می*رود. ارزش ومرغوبیت چوقا بسته به منزلت اجتماعی افراد ایل متفاوت است. بهترین نوع چوقا نوعی است که در طایفه بهداروند در تش کیارسی بافته شدن وبه چوقا «کیارسی» معروف است. بعد از آن چوقای«موری» که در طایفه موری بافته می*شود شهرت دارد

قیمت این پوشش بستگی به خوش بافت بودن آن دارد.
پوشاک چوقا در لرستان مرسوم نبوده تنها بختیاریهایی که در شرق لرستان (عموماً الیگودرز) از گذشته ساکن بوده*ان همانند دیگر بختیاری*های ایران از آن استفاده می*کنند.

سونات