آشنایی با خواص شقاقل

فرزانه دریاباری
این گیاه در کتب فارسی با نام*های هویج وحشی، هشفیفل، اشقاقل، هشقیقل، ششقاقل گزبری، ریشه گزبری، زردک ریگی و شقاقل آمده است.

شقاقل

به فرانسوی Panais cujtiv e , Panais، نوع مزروع آن و Panais checacul نوع صحرایی آن و به انگلیسی نوع مزروع آن را Parsnip و نوع وحشی آن را Wild Parsnip گویند.
شقاقل گیاهی است دو ساله شکل ظاهری آن شبیه گیاه هویج، برگ*های آن دارای بریدگی و در عین حال دندانه*دار، ساقه*های آن گوشه*دار است.
ریشه آن که برای تهیه مربا مصرف می*شود نسبتاً ضخیم و ضخامت آن در حد یک انگشت، پر گره و کمی شیرین است.
میوه آن در ابعاد یک نخود به رنگ تیره و گل*های آن به صورت چتر مرکب در انتهای شاخه گل دهنده ظاهر می*شود.
گیاه شقاقل مربا در ماسه*های مرطوب و حاشیه جنگل*های متراکم انتشار دارد. در ایران در دماوند، شمال ایران و شیراز در کوه برفی می*روید. در اروپا به خصوص در فرانسه از نوع مزروع آن غذایی قدیمی دارند به نام Pot-au-feu که از گوشت گاو پخته و شقاقل مزروع و انواع سبزیجات به خصوص تره درست می*کنند و چاشنی*هایی که می*زنند نسبتاً خوشمزه می*شود.
در اروپا و آمریکای شمالی به عنوان سبزی و همچنین علوفه به کار می*رود.
شقاقل در طب سنتی
ریشه گیاه شقاقل از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی کمی گرم و تر می*باشد و از نظر خواص معتقدند که بازکننده انسداد مجاری عروق و گرم کننده می*باشد و برای گرم کردن معده و کلیه و کبد تأثیر بسزایی دارد. اشتها را کاهش می*دهد و ممکن است ایجاد سردرد نماید از این نظر باید با عسل خورد و مربای آن با عسل مضرات آن را برطرف می*کند.
مقدار خوراک آن تا 20 گرم است. خواص دارویی آن تا 4 سال باقی می*ماند.
شقاقل خطر نقص جنین را در زنان باردار پایین می*آورد و با بهبود عملکرد برونشیتی به بیماران مبتلا به آسم کمک می*کند.
ترکیبات شیمیایی
در هر یک صد گرم نوع اهلی شقاقل خام مواد زیر وجود دارد:
آب 79 گرم، پروتئین 7/1 گرم، چربی 5/0 گرم، هیدرات*های کربن (قند و نشاسته) 15 گرم، کلسیم 50 میلی گرم، فسفر 77 میلی گرم، آهن 7/0 میلی گرم، سدیم 12 میلی گرم، پتاسیم 541 میلی گرم، ویتامین آ 30 IU، تیامین 08/0 میلی گرم، ریبوفلاوین 09/0 میلی گرم، نیاسین 2/0 میلی گرم و ویتامین ث 16 میلی گرم.
در هر یک صد گرم نوع اهلی شقاقل پخته کم آب مواد زیر وجود دارد:
آب 82 گرم، پروتئین 5/1 گرم، چربی 5/0 گرم هیدرات*های کربن (قند و نشاسته) 13 گرم، کلسیم 45 میلی گرم، فسفر 62 میلی گرم، آهن 6/0 میلی گرم، سدیم 8 میلی گرم، پتاسیم 379 میلی گرم، ویتامین آ 30 IU، تیامین 07/0 میلی گرم، ریبوفلاوین 08/0 میلی گرم، نیاسین 1/0 میلی گرم و ویتامین ث 10 میلی گرم.
شقاقل
مروری بر خواص شقاقل
* این گیاه سرشار از ویتامین*های B1، B2، C، پتاسیم و فیبر است.
*خاصیت ادرارآور، ضدروماتیسمی و آنتی اکسیدان دارد.
* برای درمان بیماری*های کلیوی و کنترل چاقی مفرط کاربرد دارد.
* فیبر موجود در آن، چربی سوز طبیعی است.
* ویتامین K موجود در آن، برای لخته شدن خون و رشد سلول*ها مفید است و خطر بروز پوکی استخوان را کاهش می*دهد.
* فولات موجود در شقاقل مانع از بروز کم خونی می*شود و آن را درمان می*کند. (به ویژه هنگام بارداری).
* ویتامین C موجود در آن، در تولید کلاژن موثر است.
* ترکیبات ضدالتهابی موجود در آن، به بهبود التهاب برونشیت در بیماران آسمی کمک می*کند.
* پتاسیم همراه با اسید چرب امگا 3 انرژی بدن را افزایش می*دهد و مانع از خستگی می*شود.
* سیستم گوارشی و دیواره های مویرگ*ها را تقویت می*کند و آرام بخش، خلط آور و تقویت کننده است.
* اسیدفولیک موجود در شقاقل ابتلا به بیماری قلبی را کاهش می*دهد و مانع شکستگی استخوان بر اثر پوکی استخوان می*شود. به علاوه مصرف آن به بیماران کلیوی، سلولیت و چاقی مفرط توصیه می*شود.
گیاه شقاقل از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی کمی گرم و تر می*باشدو از نظر خواص معتقدند که بازکننده انسداد مجاری عروق و گرم کننده می*باشدو برای گرم کردن معده و کلیه و کبد تأثیر بسزایی دارد.
* از آن جا که شقاقل منبع عالی ویتامین C است سیستم ایمنی بدن، سیستم گوارشی، پوست و عصب را تقویت می*کند.
* میزان زیاد فیبر موجود در این گیاه در کاهش کلسترول و حفظ قند خون نرمال موثر است.
* شقاقل فشار خون بالا، یبوست و ناراحتی*های متعدد قلب را کاهش می*دهد.
* شقاقل خطر نقص جنین را در زنان باردار پایین می*آورد و با بهبود عملکرد برونشیتی به بیماران مبتلا به آسم کمک می*کند.
* ریشه این گیاه خاصیت مدری و آنتی اکسیدانی دارد
سونات