ازدواج مقدس در بین النهرین و ایران پیش از اسلام

آندرا پیراس ترجمۀ جلال الدین افضل
میراث میان رودانیِ فرهنگ هخامنشی واقعیت کاملا مبرهنی است که نیاز به پیش گفتار یا اشاره های مقدماتی ندارد. با اینحال، میراثی این چنین پیشینۀ فرهنگی با در نظر گرفتن جنبههایی که تحولات متفاوتی در محیط اجتماعی ایران را توسعه داده است، گاه شگفت انگیز است.

یکی از نمونه های این روند، ازدواج مقدس است که متشکل از سناریوی اسطورهای و نمایش آیینی است که هم تاثیری ژرف بر اندیشه و حس گذارده و هم نتیجۀ ایدئولوژیکی بر مشروعیت مقدس پادشاهی میان رودان داشته است.

مقاله ی اخیر مارتی نیسنن (Martti Nissinen) در سال 2001، گفتاری به روز در توصیف ازدواج مقدس ( hieros gamos) است و شواهد زیاد و تازۀ این مقاله پیوند مقدس میان دو خدا (اسطوره ای) و نیز میان انسان و ایزدان (آیینی) را توضیح می دهد که توسط کاهنه با ایزدی و یا شاه با ایزدبانویی اجرا می شده است. این پدیده ی مذهبی دارای خاستگاه سومری است و قدمت آن به اواخر هزاره ی سوم و اوایل هزارۀ دوم پیش از میلاد برمیگردد و بعدها، نمونه هایی در تاریخ فرهنگی میان رودان، در دوران های آشوری و بابلی، درطی 500 سال، از قرن 8 تا 2 پیش از میلاد، گزارش شده است.
سونات