فواید نارنج و گل آن


فرآوری: مریم مرادیان نیری
بخش تغذیه و آشپزی تبیان

درخت نارنج مادر مرکبات است و پایه بسیار خوبی جهت پیوند شاخه*های نارنگی و یا پرتقال است. فشارخون و ضربان قلب را زیاد می*کند.

نارنج

درخت نارنج در نقاطی از ایران از جمله استان*های گیلان، مازندران و فارس رویش دارد، این درخت بومی مناطق استوایی آسیا از جمله هند و چین است و در مناطق گرم و نیمه گرم به خوبی رشد می*کند، همچنین امروزه به*طور وسیع در دیگر مناطق مثل مدیترانه کشت می*شود.

از آب نارنج برای خوشبو کردن و بهبود طعم غذا استفاده می*شود. همچنین در صنعت عطرسازی و شامپو سازی نیز کاربرد دارد.

شکوفه*های آن یکی از معطرترین گلهاست که در مربای بهارنارنج و همچنین عرق نارنج در طب سنتی ایران کاربرد دارد. در درمان ناراحتی*های معده از مربای آن استفاده می*شود.

درخت نارنج مادر مرکبات است و پایه بسیار خوبی جهت پیوند شاخه*های نارنگی و یا پرتقال است. نارنج فشارخون و ضربان قلب را زیاد می*کند.
شکوفه نارنج (بهارنارنج) طبیعت (مزاج) گرم و خشک داشته، بوییدن آن شادی*آور، تقویت*کننده مغز و از بین برنده آبریزش بینی (زکام) است.
پوست این میوه هم سرشار از خاصیت است. طبیعت (مزاج) پوست نارنج، گرم و خشک است. از خلال پوست نارنج هم می*توان مانند خلال پوست پرتقال مربا تهیه کرد و هم با خیساندن آن در سرکه، ترشی ساخت. مربا و ترشی پوست نارنج تقویت*کننده معده است. مصرف حدود چهار گرم از پوست خشک نارنج حالت تهوع و استفراغ را رفع می*کند.
اگر نارنج به*صورت کامل همراه با پوست و دانه با حرارت کم همراه با کمی آب پخته شود تا اجزایش از هم جدا شوند و روی پوست و مو مالیده شود، یک نرم*کننده بسیار مفید برای پوست و مو و از بین برنده خارش است.
این میوه ترش، طبیعت سرد و خشک دارد. افرادی که مشکلات عصبی دارند با خوردن ترشیجات اظهار می*کنند که بدتر شده*اند اما شواهد علمی در این خصوص موجود نمی*باشد.

مصارف علمی و دارویی

خواص ضد نفخ، ضد یبوست، ضد تهوع، ضد پیری و نشاط*آور این میوه به اثبات رسیده است. این میوه به دلیل غنی بودن از ویتامین C یکی از آنتی*اکسیدان*های طبیعی محسوب می*شود. البته باید توجه داشته باشید که آبگیری و حرارت می*تواند تا حدودی باعث تخریب ویتامین C موجود در آن گردد.
در سال*های اخیر از عصاره نارنج قرصی تهیه*شده که مصرف آن باعث افزایش دمای بدن و کنترل اشتها می*شود که از همین طریق با افزایش سوخت*وساز بدن موجب کنترل وزن می*گردد. از هزاران سال پیش میوه نارس نارنج به*عنوان دارو در چین استفاده می*شده است.
خواص ضد نفخ، ضد یبوست، ضد تهوع، ضد پیری و نشاط*آور این میوه به اثبات رسیده است. این میوه به دلیل غنی بودن از ویتامین C یکی از آنتی*اکسیدان*های طبیعی محسوب می*شود

نکته قابل*توجه در مورد عصاره نارنج احتمال افزایش ضربان قلب و فشارخون می*باشد. لذا افرادی که فشارخون بالا و یا مشکلات قلبی دارند در مصرف آن باید احتیاط کنند. نارنج حاوی ماده*ای به نام سینفرین است که اثری طولانی*تر از اپی نفرین دارد. در واقع به آن مقلد سمپاتیک گفته می*شود. این ماده همانند کافئین باعث کاهش وزن می*گردد.
نارنج حاوی 5 نوع آمین آدرنرژیک می*باشد: سینفرین، N متیل تیرامین، هوردنین، اکتوپامین و تیرامین. مکانیسم اثر این آمین*ها تحریک رسپتورهای 3-B و اثر کمتر بر رسپتورهای αوβ می*باشد. که تحریک رسپتورهای 3-B باعث افزایش کاتابولیسم چربی*ها می*شود. که با افزایش متابولیسم و ترموژنز به سوخت بیشتر کالری می*پردازند. این عصاره*ها به*صورت ترکیبات متفاوت 4 الی 30 درصد سینفرین به فروش می*رسند؛ درواقع نارنج یک چربی سوز قوی و ضد اشتها می*باشد.
اخیراً دوزهای بالای آن به*جای افدرا، جهت کاهش وزن به فروش می*رسد. ولی توجه داشته باشید که مصرف عصاره آن به*طور دائمی توصیه نمی*شود. مطالعات نشان داده اثر سینفرین موجود در نارنج 3.5 برابر بیشتر از افدراست و عوارض کمتری نیز دارد.
مطالعات نشان داده*اند مصرف نارنج انرژی در دسترس جهت فعالیت بدنی روزانه را افزایش می*دهد و از این طریق توان و نشاط زیادی را برای انجام امور روزانه تولید می*کند. به*طورکلی مصرف این میوه به*طور طبیعی بیش از عصاره آن توصیه می*گردد.

ارزش غذایی نارنج

هر 60 گرم یا 1 عدد آن 14 کالری انرژی دارد. که در واقع با توجه به خواص ذکرشده در بالا، از میوه*های کم*کالری بوده و پیشنهاد خوبی برای افزایش سطح سلامت می*باشد.

ویتامین*های موجود در یک عدد نارنج:

ویتامین آ 1.2μg
ویتامین ای 0.06 mg
ویتامین ب١ 0.02 mg
ویتامین ب٢ 0.01 mg
نیاسین 0.24 mg
ویتامین ب٦ 0.01 mg
فولات 7.8μg
پانتوتنیک اسید 0.07 mg
ویتامین ث 21 mg

املاح موجود در یک عدد نارنج

سدیم 0.6 mg
پتاسیم 114 mg
کلسیم 6 mg
منیزیم 6 mg
فسفر 4.8 mg
آهن 0.06 mg
مس 0.01 mg
منگنز 0.01 mg

خواص گل بهارنارنج

بهارنارنج همان شکوفه درخت نارنج است که در فصل بهار درخت را زینت می*دهد و در پاییز و زمستان، جای خود را به میوه نارنج می*دهد. گل*های بهارنارنج به*صورت منفرد و یا چندتایی در طول محور شاخه*ها قرار گرفته*اند. این گل*ها، معطّر، ترد و شکننده هستند و واجد کاسه*ای با ۵ لوب و جامی سفیدرنگ متشکل از ۵ گلبرگ هستند. گلبرگ*های ضخیم آن، زبانه*ای*شکل، به رنگ سفید متمایل به زرد است که بر روی آن*ها حفره*های ترشحی اسانس را به روشنی می*توان مشاهده کرد.
بهارنارنج

این گل اگرچه در پخت مربا مورد استفاده قرار می*گیرد ولی برای مصرف دارویی، شکوفه*های بهارنارنج را صبح زود به حالت غنچه نشکفته می*چینند و سپس در محلی تاریک سریع خشک می*کنند تا تغییر رنگ ندهند.
از اشکال دارویی گل بهارنارنج روغن، دم*کرده، عرق و اسانس است.
* مهم*ترین خاصیت دارویی بهارنارنج تأثیر آن روی سیستم عصبی بدن است. بهارنارنج آرامش*بخش و ضد هیجانات دستگاه عصبی است و سردردهای عصبی و میگرنی را کاهش می*دهد.
* بهارنارنج در تقویت معده بسیار موثر است و تپش نامنظم قلب و اضطراب را از بین می*برد.
* برای کنترل تشنج*ها و حمله قلبی هم از آن استفاده می*شود.
* اگر مشکل کم*خوابی یا بی*خوابی دارید، حتماً پیش از خواب، مقداری عرق بهارنارنج بنوشید.

عرق بهارنارنج:
آب حاصل از تقطیر گل*های بهارنارنج، عرق بهارنارنج نامیده می*شود که طبیعت گرم دارد و در آشپزی مورد استفاده قرار می*گیرد.

عرق بهارنارنج درصورتی*که دارای غلظت مناسب بوده و آلودگی*های میکروبی و قارچی نداشته باشد برای تسکین شوک*ها و از بین بردن نفخ سودمند است. همچنین مقوی جسم و روح و اشتهاآوری قوی است. آب مقطر بهارنارنج آرام*کننده است. عرق بهارنارنج به مدت یک سال از تاریخ تهیه اثر درمانی خود را حفظ می*کند.
نکته قابل*توجه در مورد عصاره نارنج احتمال افزایش ضربان قلب و فشارخون می*باشد. لذا افرادی که فشارخون بالا و یا مشکلات قلبی دارند در مصرف آن باید احتیاط کنند
* اسانس آن برای نرم کردن پوست*های خشک و جلوگیری از شکنندگی مویرگ*ها استفاده می*شود.
* اسانس بهارنارنج و اسانس حاصل از تقطیر برگ*ها و شاخه*های جوان، در تهیه ادکلن مورد استفاده قرار می*گیرند و همچنین به*عنوان ماده معطر در داروسازی مصرف می*شوند.

روغن: روغن آن از تقطیر گل*های کاملاً بازشده و تازه به دست می*آید.


دم*کرده: برای آماده*سازی یک چای دم*کرده، یک قاشق دارو را به ۱۵۰ میلی*لیتر آب گرم اضافه کنید، ۱۰ دقیقه صبر کنید و سپس آن را صاف نمایید.

نگهداری آن در ظروف دربسته و مقاوم به نور و دور از رطوبت صورت می*گیرد.
سونات