از ویکی*پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ایل*گلی
مختصات: ۳۸°۰۱′۳۱.۱۶″ شمالی ۴۶°۲۱′۵۶.۱۵″ شرقی
باغ و استخر شاه*گلی
Elgölü front.jpg
نام باغ و استخر شاه*گلی
کشور ایران
استان استان آذربایجان شرقی
شهرستان تبریز
اطلاعات اثر
نام محلی شاه*گلی
نام*های دیگر شاه*گلی
نام*های قدیمی شاه*گلی
کاربری باغ
دیرینگی دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۲۴۷۷۴
تاریخ ثبت ملی ۲۷ بهمن ۱۳۸۷

شاه*گلی یکی از مهم*ترین گردشگاه*های شهر تبریز است که در جنوب شرق آن و در ۷ کیلومتری مرکزشهر واقع شده*است. این مکان در زمان آق*قویونلوها ایجاد شده و در دورهٔ صفویان گسترش یافته*است.[۱]عمق دریاچهٔ شاه*گلی ۱۲ متر بوده و در محوطهٔ آن قایقرانی انجام می*شود. همچنین شهربازی (لوناپارک) و نیز مسافرخانه*های متعددی در داخل این گردشگاه وجود دارد.[۲]با احداث هتل ۵ ستاره و بین*المللی شاه*گلی، این گردشگاه جنبهٔ جهانی پیدا کرده*است.

پیشینه

شاه*گلی تا پیش از روی*کارآمدن صفویان، بزرگترین منبع ذخیرهٔ آب جهت آبیاری باغ*های مناطق شرقی تبریز تا دروازهٔ تهران و تپلی*باغ بوده*است. در دوران حکومت صفویان، تمام شن و ماسه و نخاله*های موجود در محوطهٔ داخلی دریاچهٔ فعلی خالی شده و دیواره*ای سنگی به دور آن کشیده شد.[۱][۲] در دوران قاجار در پیرامون استخر شاه*گلی خیابان*هایی جهت عبور و مرور احداث گردید و در جوار این معابر، درختان درخت تبریزی، بید مجنون و گل*های اطلسی متعددی در چندین ردیف جهت تزئین گردشگاه و پاکی آب و هوا کاشته شد.[۲] شاه*گلی در دوران پهلوی به شهرداری تبریز واگذار شد تا به یک گردشگاه عمومی تبدیل شود. سید باقر کاضمی (مهذب*الدوله) استاندار وقت آذربایجان شرقی، نخستین تعمیرات اساسی را در محوطهٔ این گردشگاه به انجام رسانید.[۲] در مرکز استخر شاه گلی، عمارت کلاه*فرهنگی هشت ضلعی وجود دارد که امروزه به*صورت یک تالار پذیرایی مورداستفاده قرار می*گیرد و به کاخ شاه گلی مشهور است. این بنا پیشتر ساختمانی خشتی بود که در سال ۱۳۴۶ تخریب گشت و با همت شهرداری تبریز و استانداری، جای خود را به یک ساختمان زیبا و مقاوم داد.[۳]
دریاچه

دریاچهٔ شاه گلی با ۵٫۵ هکتار وسعت، گنجایش ۷۲۰۰۰۰ متر مکعب آب را دارد. این دریاچه پس از انقلاب اسلامی ایران به ایل*گلی (دریاچه مردم)[۴] تغییرنام داده*است.[۱] یکی از شعبه*های رودخانهٔ لیقوان که از نزدیکی روستای چاوان می*گذرد، به*صورت جویباری کوچک از سمت جنوب*شرقی دریاچهٔ شاه*گلی وارد آن شده و آب آن را تأمین می*نماید.[۱] تپهٔ نسبتاً بلندی در بخش جنوبی دریاچهٔ شاه*گلی قرار گرفته که جنگل*کاری شده و آبشارهای مصنوعی متعددی از این تپه به سمت داخل دریاچه سرازیر می*شود. همچنین از ضلع جنوبی دریاچه تا مرکز آن و محل کاخ شاه*گلی، خیابانی کشیده شده که عمارت کلاه*فرنگی را به*صورت یک شبه*جزیره درآورده*است.[۱] این دریاچه در هنگام فصل زمستان با نمایی زیبا آمیخته*ای از یخ و آب، خود را می*نمایاند. در زمان یخ زدن دریاچه ماهی*هایی که در این آب زندگی می*کنند نمی*توانند به سطح آب برسند و به همین دلیل رشد آن*ها کند می*شود.
کاخ

عمارت کلاه*فرهنگی هشت*ضلعی موجود در مرکز دریاچهٔ شاه*گلی که به کاخ شاه*گلی شهرت دارد، امروزه به*صورت یک تالار پذیرایی مورداستفاده قرار می*گیرد. این بنا پیش*تر یک ساختمان یک*طبقهٔ خشتی و فرسوده بود. شهرداری تبریز در سال ۱۳۴۶ خورشیدی ساختمان پیشین را تخریب و عمارت دوطبقهٔ جدید و مقاومی در محل آن احداث کرد.[۱]کاخ شاه*گلی در دوران حکومت سلطان یعقوب آق*قویونلو احداث شده و در دوران سلطنت صفویان گسترش یافته*است. قهرمان میرزا (هشتمین پسر عباس میرزا) نیز این عمارت را تکمیل*تر نموده و آن را به*صورت یک گردشگاه سلطنتی برای درباریان قاجار درآورده*است.[۱]

سونات