کشف مکانیسم پیدایش آب بر سطح زمین

نجوم - فضاپیمای داون (به معنی سپیده*دم) موفق به کشف آب بر روی وستا بزرگ*ترین سیارک منظومه شمسی شده و احتمالا موفق به رمزگشایی از مکانیسمی شده که بر اثر آن آب در سایر سیارات هم پدید آمده است.

علی رنجبران: وستا دومین جرم بزرگ کمربند سیارکی منظومه شمسی به نظر بیابانی خشک و بی آب بود؛ اما داون، سفینه ناسا به شواهدی دست یافته که نشان می*دهد احتمالا تعدادی دنباله*دار یخی به سطح وستا برخورد کرده و آب را به اعماق سطح آن برده*اند. آب به همراه کانی*های آب دار در آن جا باقی می*ماند تا برخورد یک دنباله*دار، حرارت کافی برای ذوب کردن سنگ را تامین کند و بخار آب از روی شکاف*ها و درزهای سطح وستا خارج شود.
به گزارش نیچر، کارل پیتزر، دانشمند سیاره*شناس و عضور تیم مطالعات سفینه داون در دانشگاه براون پراویدنس می*گوید: «این کشف نشان می*دهد یک عضو دیگر منظومه شمسی دارای چرخه آب است. این کشف واقعا هیجان*انگیز است.» شرح عکس: نمای ترکیبی داون از سطح وستا، بزرگ*ترین سیارک منظومه شمسی

دلیلی اهمیت این کشف که گزارش آن در ساینس منتشر شده، این است که نشان می*دهد سیاره*های جوان چه*طور به وسیله دنباله*دارها در دوران*های اولیه تشکیل منظومه شمسی آب*دار شده*اند. این مکانیسم یعنی آورده شدن آب به کمک دنباله*دارها یکی از نامزدهای اصلی در توضیح پیدایش آب بر روی زمین است که حالا توسط این کشف تقویت می*شود. نظریات دیگر می*گویند آب به میزان کافی در غبار میان*سیاره*ای وجود داشته و از ابتدا با زمین همراه بوده است.
در این مقاله توضیح داده شده که چطور یکی از ابزارهای سفینه داون که مخصوص اندازه*گیری اشعه گاما و نوترون*های شلیک شده تا عمق یک متری سطح سیارک است، مقادیری هیدروژن را در مناطق استوایی این سیارک کشف کرده است که نشان*دهنده وجود محتوای آب به اندازه 400 قسمت در یک میلیون قسمت از این مناطق است. همچنین تعداد زیادی حفره بزرگ در سطح این سیارک شناسایی شده که بر اثر برخورد دنباله*دارها ایجاد شده و با پیشروی تا عمق باورنکردنی 200 متری، باعث بخار شدن آب و برگشتن آن به فضا می*شود.
ویلیام بوسنتون، دانشمند سیاره*شناس در دانشگاه آریزونا می*گوید که هیدروژن اضافی کشف*شده نشان*دهنده وجود آب در محتوای کانی*های آب*دار است. او از ابزار مشابهی روی سفینه فضایی اودیسه مریخ استفاده کرده بود که لایه*های زیرین سطح مریخ را به دنبال یخ جستجو می*کرد. همچنین کانی*های آب*دار در سطح ماه توسط ابزار مشابهی روی فضاپیمای هندی چاندرایان1 شناسایی شده است.
اما پیترز که محقق اصلی این ابزار است، می*گوید مکانیسم وجود آب در وستا کاملا متفاوت است: «آن*جا اتم*های هیدروژن ناشی از بادهای خورشیدی خودشان را درون کانی*های سطح سیاره جا می*کنند. البته دنباله*دارهای غنی از آب خودشان رابه سطح ماه می*کوبند، با این همه هر مقدار آبی که داشته باشند شانس کمی برای ماندن در سطح ماه دارد، چراکه جاذبه ماه باعث برخورد سریع*تر و شدیدتر می*شود و آب را به فضا برمی*گرداند.»
فضاپیمای داون چند روزی هست که وستا را به مقصد سیاره کوتوله سرس، بزرگ*ترین جسم کمربند سیارکی ترک کرده، کره*ای به قطر نزدیک به 1000 کیلومتر که نامزد داشتن مقادیر زیادی آب است. حتی برخی دانشمندان پیشنهاد کرده*اند که احتمالا زیر سطح آن اقیانوسی از آب شور وجود دارد!