معبد گارنی، در زبان انگلیسی Temple of Garni در شرق شهر ایروان به مسافت 27 کیلومتری و در میان کوههای گغاما و در کنار روستایی به همین نام قرار گرفته است. معبد گارنی در ارمنستان تاریخ قلعه گارنیقلعه گارنی سیصد سال قبل از میلاد مسیح، در زمان سلطنت یروانی ساخته شده است. در وقت جنگ های روم و ایران در سده اول میلاد مسیح این قلعه به تصرف سربازان روم به فرماندهی دومیتیوس کوربولو درآمد که این فرد این قلعه را به ویرانه ای تبدیل کرد اما امپراتور روم به نام نرون بعد از عقد پیمانی با ایران هزینه ساخت و بازسازی این قلعه را به تیرداد یکم حاکم و پادشاه ارمنستان پرداخت کرد و این فرد قلعه را بازسازی کرد و در تاریخ سنگ نوشته هایی درباره این موضوع به زبان یونانی یافت شده است. (حتما در [برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید | عضویت] از این مکان دیدن کنید)دین رسمی کشور ارمنستان در سال 301 میلاد مسیح، مسیحیت اعلام شد و همه معابد در این کشور خراب و ویران شدند ولی معبد گارنی سالم و دستنخورده ماند. خواهر تیرداد سوم از این معبد به عنوان کاخ خصوصی خود بعد از رسمی شدن دین مسیحیت استفاده می کرد.در قسمت شمال غربی معبد نمازخانه ای ساخته شده بود که هنوز خرابه های آن در آن مکان قرار دارد.در زمانی که ارمنستان در تسلط ساسانیان بود این قلعه و معبد به عنوان مکان و قرارگاهی نظامی تبدیل شده بود اما زمانی که ایران و روم ارمنستان را بین خود تقسیم کردند این قلعه بارها و بارها بین رومیان، گرجستانی ها، ارمنیان و سلجوقیان جابجا و دست به دست گشت تا اینکه مغول ها کلاً آن را از بین بردند و ویران کردند اما باز معبد باقی ماند تا اینکه زلزله ای قدرتمند در سال 1679 میلادی به طور کل آن را به ویرانه ای تبدیل کرد.(ت[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید | عضویت]) بازسازی معبد گارنیاین معبد در سال 1834 میلادی توسط مونپرکس مورد مطالعه قرار گرفت و بعد از او نیکولاس مار یکی از باستانشناسان روسی آن را مورد مطالعه قرار داد.بنیادیان در سال 1933 میلادی برای بازسازی و ترمیم معبد نیز مطالعاتی را شروع کرد اما نیمه کاره ماند. در آخر بعد از گذشت زمانی طولانی و با مطالعه تمام جزییات تک تک سنگ ها و محیا شدن بودجه ساخت آن در سال 1969 میلادی، بازسازی آن شروع شد و بعد از 6 سال کار معبد گارنی به شکل اولیه خود بازسازی شد. سبک معماری معبد و قلعه گارنینقشه قلعه مثلثی شکل است که قاعده این مثلث به سمت شمال قرار گرفته است و با سنگ هایی که به زیبایی تراش خورده اند ارتفاعی 14 متری دارد و 14 برج داشته است. دو ضلع دیگر بخاطر وجود دره ای با عمق زیاد دیواری ندارد. این دره که در قسمت جنوب قرار دارد عمقش به سیصد متر می رسد و کلیه ساختمان های قلعه در همین قسمت قرار گرفته اند.معبد گارنی به شکل مستطیل است و ارتفاعی 2.8 متری دارد و ابعاد آن 11.5 در 15.7 متر است. سنگ های خارجی آن با تراشی زیبا با بست های فلزی می باشد. سکوی معبد دارای 9 ردیف پله می باشد که هر کدام از پله ها 30 سانتی متر ارتفاع دارند. حمام قلعه گارنیاین قلعه چون کاخ تابستانی شاهان کشور ارمنستان بوده است در قرن سوم بعد از میلاد حمامی در کنار بنای قلعه ساخته شده است که با سبک معماری ارمنی می باشد و با سنگ های رنگی به زیبایی زینت شده است و تصاویری از خدایان یونانی، اقیانوس ها و همچنین نوشته هایی به زبان باستانی یونان در آن دیده می شود.