۶۵۰۰ سال پیش، دندان*های خراب را این طور ترمیم می*کردند...

کشف نشانه*های پر شدن دندان یک مرد 6500 ساله با موم نشان می*دهد مردمان دوران نوسنگی احتمالا از دانش دندان*پزشکی خوبی برخوردار بودند. این کشف بر شواهد قبلی در این زمینه صحه گذاشته است.

علی رنجبران: احتمالا شما نمی*خواهید چنین چیزی را در خانه امتحان کنید، اما یک تکه ساده موم که بر روی دندان فردی در 6500 سال قبل وصل شده، احتمالا قدیمی*ترین نشانه از پر کردن دندان است که به ثبت رسیده است. این کشف به شواهدی اضافه می*کند که نشان می*دهد جوامع نوسنگی دانش دندان*پزشکی شگفت*انگیزی داشته*اند.
این مرد باستانی که دندانش پر شده، بین 24 تا 30 سال عمر داشته و در جایی زندگی می*کرده که امروزه اسلوونی نامیده می*شود. فسیل استخوان فک این مرد باستانی که در اوایل قرن قبل در نزدیکی روستای لونچه پیدا شد، در آن زمان یکی از قدیمی*ترین استخوان*های انسان پیدا شده در سراسر زمین بود و بعد به موزه شهر تریست در ایتالیا رفت.

کلودیو تونیز از مرکز بین*المللی فیزیک نظری تریست می*گوید: «این استخوان برای مدت 101 سال در آن موزه بود بدون آنکه کسی توجه کند چیز عجیبی در باره آن وجود دارد.» اما بالاخره زمانی راز این استخوان فاش شد که تونیز و همکارش فدریکو برناردینی از این استخوان برای آزمایش یک نمونه جدید دستگاه تصویربرداری اشعه ایکس استفاده کردند.
عکس*های جدید به آن*ها نشان داد که مواد عجیبی به دندان این مرد چسبیده است. آن*ها سپس با استفاده از دستگاه جدید، عکس سه*بعدی کاملی از این دندان گرفتند که نشان می*داد یک شکاف عمودی بلند و نقص مینای دندان در قسمت بالای این منطقه خالی از دندان وجود دارد. همین طور در این عکس به وضوح مشخص بود که ماده*ای غیرعادی به شکل یک کلاهک نازک دنباله*دار به خوبی این شکاف عمیق و همین*طور منطقه بالایی آن را پر کرده است. طیف*نگاری فروسرخ از دندان مشخص شد که مواد داخل دندان، موم زنبورعسل است و سن*یابی آن*ها به وسیله کربن14 نشان داد هر دو قدمتی به اندازه هم و حدود6500 سال دارند. این موضوع نشان داد که صاحب این دندان*ها در زمانی که زنده بود، احتمالا از موم زنبورعسل برای ترمیم دندان شکسته و پوسیده استفاده کرده و بعد از آن از این دندان پرشده نیز استفاده می*کرد. به این ترتیب، این دندان 6500 ساله به قدیمی*ترین دندان پر شده روی زمین تبدیل شده است، حتی قدیمی*تر از پروتزهای طلایی که امپراتوران روم برای جای خالی دندان*هایشان از آن استفاده می*کردند.

نحوه استفاده از این موم نشان می*دهد آن*ها این پر کردن دندان را به عنوان بخشی از مراسم کفن و دفن یا آیین*های مذهبی به کار نگرفته*اند. تونیز و برناردینی می*گویند نحوه استفاده از این موم نشان می*دهد این کار با هدف مهم موم کردن و بسته نگاه داشتن قسمت*های زیرین دندان ترک خورده انجام شده است.دندان*پزشکان باستانی
یافته*های قبلی نشان می*دهد که انسان*های دوران نوسنگی به خوبی به دندان*پزشکی تسلط داشتند. در سال 2001/1380، دیوید فریر از دانشگاه کانزاس و همکارانش نشانه*های یک سوراخ*شدگی عمدی را که احتمالا با تکه*ای چخماق انجام شده بود، در 11 دندان پسین در محوطه*ای باستانی در پاکستان یافتند که عمری بین 7500 تا 9000 سال داشتند. 4 عدد از این دندان*ها نشانه*هایی از خردشدگی داشتند اما در هیچ کدامشان نشانه*های پرشدگی دیده نشده بود.
«بسیار مشکل است که باور کنیم آن*ها می*توانستند در اسکلت یا دندان*ها دست*کاری کنند، اما من فکر می*کنم کار های تونیز و برناردینی بهترین اثبات برای این مسئله است.» این را فریر می*گوید.

استفان بوکلی از دانشگاه یورک انگلستان می*گوید: «موم به دلایل مختلف پرکننده مناسبی بوده است.» او عضو تیمی است که به تازگی از آنالیز دندان به شواهدی دست یافتند که نشان می*دهد نئاندرتال*ها پزشکان باتجربه*ای بودند. او ادامه می*دهد: «موم دمای ذوب پائینی دارد، به سادگی ذوب شده و جاهای خالی را پر می*کند و سپس در دمای اتاق سفت می*شود.» به این ترتیب به نظر می*رسد موم واقعا پرکننده مناسبی بوده که به سادگی هم تجدید می*شده. او اضافه می*کند که این موم احتمالا حاوی مقدار کمی عسل و برموم (از تولیدات زنبورعسل که شبیه صمغ است و دمای ذوب آن کمی بالاتر از موم بوده و از آن سفت*تر است) بوده که هر دو خاصیت ضد باکتریایی دارند و همین*طور برموم ویژگی ضد پوسیدگی دندان نیز دارد.
فریر می*گوید: «تمدن*های قدیمی از چیزهای جالبی استفاده می*کردند و روش*های جالبی برای حل مشکلاتشان داشتند که در حال حاضر تنها به دست تکنولوژی گشوده می*شود.» این موضوع را هر وقت که ما چیزی درباره جوامع باستانی یاد می*گیریم بیشتر درک می*کنیم.